جبار عبداللە مهاجیر
دوای ڕوخانی ڕژێمی بەعس لەلایەن هێزە هاوپەیمانەکانەوە بناغەیەکی نوێی حوکمڕانی لە عێراق دەستیپێکردوو کەگۆڕانکاریێکی گەورەبوو لەناوچەکەدا، ئەو گۆڕانکاریە کاریگەری گەورەی هەبوو بەسەر تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دوابەدوای هەڵبژاردن و وەرگرتنی دەسهەڵات لەلایەن شیعەکانی عێراق کەزۆرینەی دانیشتوانی عیراق پێکدەهێنن ئێران لەوکاتەوە بەڕێگایێکی نهێنی دوور لەچاوی وڵاتە هاوپەیمانەکان بەتایبەتی ئەمریکا ڕۆڵی خۆی سەپاند، ئیستا عێراق لەنێوان دووبەرداش دایە تاکو ئیستا نەیتوانیوە ڕێگایێک هەڵبژێرێت کەڕەنگدانەوەی هەبێت بەسەر حکوومەتی عێراق و هاونشتیمانیانی، ئەوەی ڕاستی بێت ناکۆکی نێوماڵی شیعەکان بووە تاکو ئیستا حکوومەتی عیراق نەیتوانیوە بڕیار لەوبارەوە بدات، پێویستە لەنێوان سەرکردە شیعەکان کۆدەنگیەک هەبێت بۆ یەکلاکردنەوەی ئەو کێشەیە، ئایا عێراق ئێران هەڵدەبژێرێت یاخود ئەمریکا؟
قوڕس نییە وەڵامی ئەو پرسیارە چونکە هەڵبژاردنی هەریەکێک لەمانە عێراق بەرەو دۆخێکی خراپ دەبات و لەهەندێ حاڵەت دەکرێ بڵێین کاریگەری گەورە دەخاتە سەر دەستوری وڵات و بەئەگەرێکی زۆر حکومەتی عیراق بەرەو هەڵوەشانەوەو لێکترازانی سیاسی و خراپ بوونی باری ئابووری هەنگاو دەنێت، ئەگەر عیراق بەکۆدەنگیش بێت ئەمریکای هەڵبژارد چی ڕوودەدات؟ بەشێکی زۆری هێزە میلشیاکانی عێراق سەربەئێرانن واتا بەبڕیاری ئێران تەسەڕوف دەکەن و ناچنە ژێرباری بڕیاری حکومەتی عیراق بۆیە دەکرێ وەکو پێشبینیکردن بڵێین باردۆخی نێوخۆی عێراق بەرەو ئاڵۆزیێکی گەورە دەچێت و دوورنییە نێوماڵی شیعە شەڕێکی ناوخۆیی بەخۆیەوەببینێت، لەئیستادا ئەوەی ئێران بەدوژمنی خۆی دەزانێت ئەمریکایە بۆیە ئێران لەهەوڵەکانی بەردەوام دەبێت بۆ ڕازیکردنی شیعەکانی عێراق کەدژایەتی ئەمریکا بکەن نەک بیکەن بەدۆستی خۆیان بۆئەوەی دوژمنەکەی لەخۆی دووربخاتەوە.
ئەمریکاش نایەوێت حکوومەتی عێراق بەتەواوی بکەوێتە ژێر هەژموونی ئێران بۆئەوەی دەسهەڵاتەکانی لەڕۆژهەڵاتی ناوین بەرەو لاوازبوون نەچێت و بەباڵادەست لەناوچەکەدا بمێنێتەوە، هەڵبژاردنی ئێران و پچڕاندنی پەیوەندیەکانی لەگەڵ ئەمریکا بەمانای سەرهەڵدانی قەیرانێکی قوڵی ئابوری دێت لە عێراق کەهاوشێوەی ئێران ئابلوقەبدرێت، ئەمریکا ئەو کات دەتوانێت حەسارێکی گەورەی ئابووری و بانکی و بازرگانی بخاتە سەر عێراق و ئەو پەیوەندیە بازرگانیەی کەعێراق هەیەتی لەگەڵ وڵاتانی ڕۆژئاوا بپچڕێنێت بەتایبەتی لەفرۆشتنی نەوت و گاز بەوڵاتانی جیهانی، ئەوەی لەسەر عێراق پێویستە بەسیاسەتێکی گشگیر و تۆکمە مامەڵە بکات لەگەڵ هەردوولادا پەیوەندیەکان بەتەوازنی ڕابگرێت بۆئەوەی بڵانصی هێزی خۆی لەدەست نەدات و بەهێزەوە بمینێتەوەو بەردەوامبێت لەدروستکردنی پەیوەندیەکانی لەبواری سەربازی و بازرگانی و ئابووری لەگەڵ وڵاتانی زلهێز.
