رێبوار حەمەلاو شوانی
لە سەرەتاوە دەمهەوێت ئاماژە بە پرسێكی گرنگی مێژوو و راستییەكی حاشاهەڵنەگر بكەم ، ئەوەیە كە بریتانیا و پرسی كورد وەك دۆزێكی ڕەوا لە ڕۆژهەڵاتی ناڤین پەیوەندییەكی نەپچڕاوەیان هەیە. لە مێنتاڵیتیی مێژوویی كوردە نەتەوەپەروەرەكان ، بریتانیا بریتییە لە “سایكس-بیكۆ”؛ واتا تێكشكاندنی شۆڕشەكانی شێخ مەحموود و شۆڕشەكانی بارزان؛ واتا بەكار هێنانی فڕۆكەی ڕاف هێزی ئاسمانیی شاهانە و چەكی قەدەغەكراو بەرامبەر كورد، بەتایبەت لە سلێمانی و گوندەكانی دەڤەری بارزان و، هەروەها بەزۆر لكاندنی كورد بە عێراقەوە. بەتایبەت دوای ئەنجامدانی پڕۆسەی ریفراندۆمی سەربەخۆیی و لە 16ی ئۆكتۆبەری 2017 هەڵوێستی بریتانیا، ئەمەیش وایكردووە تا ئیستاش كە باسی بریتانیا و پەیوەندی لەگەڵ بریتانیا دەكرێت، تاكی كورد بە دڵەڕاوكێ و بێمتمانەیی مامەڵە بكات.
لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا ناكرێت رۆڵی بریتانیا لە ساڵی 1991 و دروستكردنی ناوچەكەی دژە فڕین و پشتیوانی كردنی هەرێمی كوردستان بۆ دروستبوونی قەوارەی هەرێمی و ئینجا پاراستنی لە هەڕەشە و مەترسییەكانی عێراق لە بەرچاو نەگیرێت لەگەڵ هاوكارییە مرۆڤی و سیاسییەكانی لە سەر ئاستێكی بەرز و بەتایبەت نەتەوەیەكگرتووەكان لەگەڵ هەموو ئەو هەوراز و نشێوانەی كە لە پەیوەندییەكانی كورد و بریتانیا بەدرێژایی زیاتر یەك سەدەی رابردوو هەبووە، بەدڵنیاییەوە بریتانیایش وەك وڵاتێكی ئەوروپی كە مێژوویەكی دوورودرێژی لەناوچەكە هەیە و ئاسایش و ئابووریی پەیوەستە بە گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە و تەنانەت ئێستا ناچارە چالاكییەكانی خۆی لەناوچەكە زیاتر بكات، لەم سونگەیەش چاوەڕوان دەكرێت پەیوەندیی زیاتر لەگەڵ ئەكتەرەكانی سەر گۆڕەپانی سیاسیی ناوچەكە و لەوانە هەرێمی كوردستان ببەستێت.
لەهەمانكاتیشدا دەبێت ئەو راستییە بزانین، جیهان لە گۆڕانكاریی بەردەوام دایە، بۆیە نەتەوەی كورد و بەرپرسانی هەرێمی كوردستانیش بەدەر نین لە كاریگەری ئەو رووداو وپێشهات و گۆرانكارییانە، بۆیە بەرژەوەندییە ستراتیژییەكانی هەرێمی كوردستانیش، دەكرێت بەپێی ئەو گۆڕانكارییانە لەگەڵ بارودۆخی نوێ بگونجێندرێن، بۆ ئەوەی زیاترین خزمەت بە هەرێمی كوردستان و دانیشتووانی بكەن. ئێستا كە بارودۆخی ناوچەكە لە بەردەم گۆڕانكاریی نوێدایە و بەتایبەت لەدوای رووداوەكانی رووسیا و ئەوروپا و ئینجا سنوورداركردنی ئێرانی لە سووریاو عێراق و لوبنان و یەمەن، بۆیە وڵاتانی ئەوروپی و لەوانەیش بریتانیا چالاكی و بوونیان لە ناوچەكە زیاد كەن، هەرێمی كوردستانیش جێگەیەكی متمانە و سیاسەت و دیپلۆماسی بەهێزی هەیە
لە پێناو دروسیكردنی بەرژوەندی هاوبەش لە رووی ئابووری و سیاسی و دیپلۆماسی .
ئەگەر ئاماژە و هەڵوەستە لە سەر بانگهێشت و سەردانە فەرمییەكانی گەورە شاندنی سیاسی و دیپلۆماسی بریتانیا بۆ هەرێمی كوردستان و كۆبوونەوە لەگەڵ هەرێمی كوردستان و ئینجا بە پێچەوانەوە سەردانی رێزدار نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان و ڕێزدار مەسروور بارزانی سەرۆكی حكوومەتی كوردستان بە بانگهێشتی فەرمی كۆبوونەوە لەگەڵ سەرۆك وەزیران و گەورە بەرپرسانی بریتانیا لە رابردوو و ئێستا پەیوەندی تەلەفۆنی وەزیری دەوڵەت بۆ كاروباری دەرەوە لە كاتی بۆردۆمانكردن و پەلاماردانی هەرێمی كوردستان لەلایەن ئێرانەوە و لە ئێستاشدا ، نامەیەكی فەرمی ” لیز ترەس” ، سەرۆكوەزیرانی بریتانیا بۆ ڕێزدار مەسروور بارزانی كە تێیدا نووسیووێتی : ” ”ئێمە بەهای هاوبەشمان هەیە و پابەندین بە پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی هەرێمی كوردستان” ، ئەمە ئاماژەیەكی روون و بەڵگەیەكی حاشاهەڵنەگری بایەختی هەرێمی كوردستاندا وەك ناوەندێكی گرنگی ستراتیژی لە رووی سیاسی، دیپلۆماسی و ئابوورییەوە .
هەموو ئەمانە، ئاماژەن بە سەركەوتوویی دیپلۆماسی هەرێمی كوردستان و ئینجا نامەكەی سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا، بەڵگەیە لەسەر ئەوەی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، هەرێمی كوردستان بووەتە ناوەندێكی گەورەی دیپلۆماسی. بەتایبەت كە هەموو ئاماژەكان بەو ئاراستەیەن كە پەیوەندی وڵاتانی زڵهێز و ئەوروپایی بەرەو باشتركردنی پەیوەندییەكانیان بێت لەگەڵ هەرێمی كوردستان چونكە هەم هاوپەیمان و هەمیشە هاوبەشێكی جێگەی متمانەیە ، جیاواز لە ” عێراق و ئێران و توركیا ” كە ڕووبەرووی كۆمەڵێك كێشەی سیاسی، ئابووری گەورە لە نێۆخۆیاندابوونەتەوە و رۆژ بە رۆژ بەرەو خراپتر و بێ متمانەیی لە سەر ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتیی هەنگاو دەنێن، بەڵام پێچەوانەكەی هەرێمی كوردستان لە گشت رووێكی سەقامگیری و ئاشتی و پێكەوە ژیان و ئینجا سەرمایەگوزاری و وزە بەتایبەت نەوت وغاز جێگەی بایەخ و سەرنجی وڵاتانی ناوچەكە و جیهانە بەتایبەت بریتانیا.
بەتایبەتی كە وڵاتان باش لەو راستییە گەیشتوون كە ، هەرێمی كوردستانیش بە بەراورد بە هەموو ناوچەكە، دۆخێكی جیاواز و خەڵكەكەی لە خۆشگوزەرانیدایە، ئەوە وای كردووە ببێت بە ناوەندێك بۆ سیاسەتی وڵاتانی زلهێز، ئێستا لە دیزایین و نەخشەی نوێدان بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. بەتایبەت ئەو گۆڕانكارییانە كە بە سیاسەتی بریتانیادا هاتوون لە پەیوەندییە سیاسی و دیپلۆماسییەكانیاندا و هەروەها پێداچوونەوە بەنەخشەی رۆژهەڵاتی ناویندا كە بەدڵنیاییەوە ، بە سوودی بەهێزبوونی پێگەی قەوارەی هەرێمی كوردستان دەبێت كە لە ئێستادا خاوەن سەنگ وبایەخی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ناوچەكەیە .
بەتایبەت ئەو پەیوەندییە هاوبەش و سەركەوتووانەی ئێستا لەنێوان هەرێمی كوردستان و بەریتانیادا دروست بووە، بێگومان كاریگەریی باش و گەورەی دەبێت لەسەر بەرەوپێشچوونی زیاتری هەرێمی كوردستان، لەو بوارە چاكسازییانەی هەنگاوی بۆی ناوە، بۆ نموونە یەكخستی هێزی پێشمەرگەی كوردستان، كە وڵاتانی هاوپەیمان و زلهێزەكان زۆر پێداگری لەسەر دەكەن و لەولاوە وڵاتانی هەرێمی كار لەسەر ئەوە دەكەن كە یەكگرتوو نەبێت، ئەوە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی ئەو هەنگاوانە ترسیان خستووەتە ناو ئەو وڵاتانەی چاویان بە سەركەوتن و پێشكەوتنی هەرێمی كوردستان هەڵنایەت، بەڵام لە بەرامبەر بەوە، سیاسەتی وڵاتانی گەورەی وەك بەریتانیا و ئەمریكا و هاوپەیمانەكانیان، كاركردنە بۆ بەهێزبوونی هێزی پێشمەرگەی كوردستان و نەمانی ناكۆكییە ناوخۆییەكان، ئەوەش بێگومان لەخۆڕا نییە و بۆ بنیاتنانی داهاتووی هەرێمی كوردستانە.
