ئاشتی و گفتووگۆ شوناسی بارزانی و کوردستانە

رێبوار حەمەلاو شوانی

روون وئاشکرایە، کە هەڵگرتنی چەک ناچارییە ، چونکە کاتێک بوون و مێژوو و خاک و نیشتیمان و شکۆ و بوونی نەتەوەیەک لە هەڕەشەی لەناوچوون وقڕکردن و ستەمکاریدا بێت و هەموو ڕێگەکانی لەکترتێگەیشتن و گفتوگۆ ولۆژیک ڕەت بکرێتەوە ئینجا پشت بە هێز دەبەستڕێت ، بەڵام بە پێی هەموو ئەزموونەکان پەنابردن بە چەک وهێز کاتییە و هەر دەبێ جارێکی تر بگەڕێنەوە بۆ سەر مێزی دانووستان وئاشتی و دیپلۆماسی کە کاریگەرترینە بەتایبەتی بۆ ئێمەی کورد کە دوور لە هەموو ویستێک خاک وجوگرافیامان بە چەند وڵاتێکی داگیرکەری فارس،عەرەب وتورکەوە لکێنراوە
بۆیە، کاتێک شۆڕشەکانی گەلی کورد بەرپابوون و دەستی دایە چەک هەرگیز باوەری چەک و شەڕ وداگیرکردنی خاکی وڵاتێکی تر وگەلێکی تر نەکردۆتەوە، شەڕی کردووە لە پێناو کۆتایی هێنان بە شەڕ و لە پێناو ئاشتی وگەڕانەوە بۆ زمانی گفتوگۆ ودیپلۆماسی وسیاسیی و وەدیهێنانی مافەرەواکانی و بەدەستهێنانی پشتگیری لە سەر ئاستی جیهان بۆ دۆزە رەواکانی هەمیشە پێشەنگ بووە بۆ لۆژیک ودیپلۆماسی و گەیاندنی دۆزی رەوای کوردوکوردستان بە هەموو جیهان ئەگەر تارادەیەکیش تێیدا سەرکەوتوو بووبێت .
هەروەک چۆن ئەمڕۆ لە جیهان هێزوتواناکان بۆ دوو ڕەگەزی سەڕەکی دابەشبوونە ، ئەویش هێزی ڕەق واتە بەکارهێنانی ئاگروئاسن وچەک وتوانایی سەربازی و ئەوی دیکەشیان هێزی نەرم یان بیروهزری ئاشتی وگفتوگۆ و دیپلۆماسی و سیاسی و ئابووری کە بە پێی هەموو بەڵگە مێژووییەکان لە سەروی هەموو هێزەکانی تر دادەنرێت ، چونکە تاکە هێزە کە دەکرێت لە پێناو بەدەسهێنانی بەرژوەندییە سیاسی و ئابووری و نەتەوەییەکان سوودی لێوەربگیرێت بە پێچەوانە شەڕوکوشتار وخوێن ڕشتن .
گەلی کورد وەک نەتەوەی خاوەن شارستانی و مێژوو و جوگرافیا و زمان وشوناسی تایبەت بەخۆی ، نەک هەر باوەری تەواوی بە هێزی نەرم هەبووە بە پێچەوانەی هێزی ڕەق بەڵکو گرنگە سوود لە ئەزموونی گەلان و وڵاتانی جیهان وەربگرین بەتایبەت ئەو بابەتە بە سوود و ئەرێنییانە لەبەرچاو بگرین كە بەرژەوەندییە باڵاکانی گەل ونیشتیمانەکەمان،
خۆشبەختانە سەركردەكانمان هەر زوو دركیان بەوە كردووە كە سیاسەت بە هەلەشیی و سەر پێی و گەوجی ناكرێت، بەڵكوو لەنگەر ڕاگرتنی باڵانسی هێز لە نێوان نیشتمان و وڵاتان پێویستی بە هونەر و لێزانین و ڕامیارییەكی كارزان هەیە. چونكە زۆرجار ئەوەی بە لۆژیکی سیاسی و دیپلۆماسی و و گفتوگۆ بەدەست دەهێنرێت ڕەنگە بە شەڕوڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی وچەک بەدەست نەهێت .
بۆ ئێمەی کورد، لە دوای ڕاپەرینە مەزنەی بەهاری 1991 و دەرکردنی ڕژێمی بەعس لە ناوچەکەکانی کوردستان وئینجا بڕیاری 688 ئەنجوومەنی ئاسایش و دانانی هێڵی 36ی توانرا گەلی کوردستان لە هەڕەشە و هێرش وپەلاماردانی خەڵکی کوردستان بپارێزرێت و هەرێمی کوردستانیش توانی ببێتە خاوەن قەوارەی خۆی و پەرلەمان و حکوومەت و فیدراڵی تا ڕووخانی ڕژێمی بەعسیش لە ساڵی 2003 نەیتوانی سنووری کوردستان ببەزێنێت و ببێتە هەرەشە بوۆ سەر گەلی کورد .
گەلی کورد خاوەن سەرکردە و سیاسەتمەداری بەهێزە وکاریگەری هەمیشە هەوڵی ئەوەی داوە کە بە دیپلۆماسی و ئاشتیخوازی دۆزی رەوای گەلەکەی بەرەو ئاستێکی باش بەرەو پێشەوە ببات و لە قۆناغە سەختەکاندا باوەری چارەسەری ئاشتیانە هەبووە ، بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەرەواکانی ئەگەر ئاستەنگیشە لەبەردەم دروست بوو بێت ، هەرچەندە لە سەدەکانی رابردووش کورد هەمیشە باوەری بەئاشتی و گفتوگۆ هەبووە بەڵام داگیرکەران و دوژمنان هەمیشە زمانی زبڕ و هێزی ڕەقیان هەڵبژاردووە تا زیان بە کورد ودۆزەکەی بگەێنن، هەر ئەوەش هۆکاری شەڕ و سەرهەڵدانی چەند شۆڕش و بەرخودان بووە .

بۆ مێژوویش ئەگەر هەلوەستەیەکی وردبینانە بکەین لەماوەی زیاتر لە یەک سەدەی رابردوو شۆڕشەکانی گەلی کورد و ئینجا شۆڕشەکانی بارزان و شۆڕشی مەزنی ئەیلوول بەڕێبەرایەتی مستەفا بارزانی ، هەمیشە بە هزروبیری کراوە و باوەر بوون بە گفتوگۆ ودیپلۆماسی و بە سیاسەتی ژیرانە هەوڵی داوە دۆزی رەوای کورد بەهەموو گەلان و نەتەوەکانی تر بناسێنێت و بەجیهان بلێت کە ڕێگەچارەی سەڕەکیی ئاشتییە و شەڕ هیچ ئەنجامێکی نییە جگە لە وێرانکاری و کوشتاروخوێن ڕشتن ، بۆ مێژوویش گەواهیدەرە گەلی کورد هەمیشە شەڕی بە سەردا سەپێنراوە و همیشە بەرگری لە خاک و نیشتیمان و گەلەکەی کردووە نەک هێرشکردن و داگیرکردن .

بۆیە، شۆڕشی مەزنی ئەیلوول ،هەمیشە پێشەنگ بوو لە چارەسەری ئاشتیانە بە گفتوگۆ ودیپلۆماسی لەگەڵ هەموو ڕژێمە یەک لەدوای یەکانی عێراق و ڕاستگۆیانە وڕاشکاوانە کاری دەکرد ولە پێنا دۆزینەوەی چارەسەرییەکی ڕیشەیی ،بەڵام بەرامبەرەکەی هەردەم پاشگەز دەبوونەوە لە بەڵێنەکانیان ، سەڕەرای ئەوەی کە باش دەیزانی کە داگیرکەران مافەکانی نەتەوەیی پێشێڵ دەکەن و شەڕیان هەڵدەگیرساند ودەسەپاند ، بەڵام هەمیشە پشوودڕێژ بوو و داوای ئاشتی و گفتوگۆی دەکرد، بەڵام هەرگیز خۆی رادەستی ئیرادەی دوژمنانی کوردستان نەکرد و ئەگەر چی دوژمنان بەڕێگەی فێڵبازی و پاشگەزبوونەوە زیانیان بەدۆزی رەواگەی گەلی کورد گەیاندووە بەڵام بارزانی خاوەن بیروباوەرێکی کوردانەی نەگۆڕبوو
گەلی کورد لە پێناو ئاشتیخوازی ومرۆڤدۆستی هەمیشە باجی گەورەی داوە و قوربانی زۆری بەخشیووە و هەرگیز بە زێهینیەتی ئاگروئاسن وشەڕانگێزی مامەڵەی نەکردووە ، هەر ئەوەشە وایکردووە کە رۆژ بە رۆژ زیاتر دۆزی کورد و خەسڵەتە ئاشتیخوازەکان و سەرکردایەتییەی ژیرانەی کەبەدونیا بناسرێت ، ئەمڕۆ کوردستان و بارزانی بە ئاشتیخواز و مرۆڤدۆستی شوناسیان بگاتە نێو لووتکەی کۆڕبەند و کۆنفرانس و ناوەندە ئاکادێمیە سیاسی ودیپلۆماسی و خاوەن بریارەکانی جیهان ،کە ئەمەش خۆی لە خۆیدا دیارخەری ئەوەیە كە پێگەی دیپلۆماسی هەرێمی كوردستان لە ئاستێكی بڵند دایە و ڕۆژ بە ڕۆژ پەیوەندییە سیاسی و ئابوورییەكان بەرەوە پێشەوە دەچن.

گرنگە ئەو راستییەش بزانین کە رەنگە هەموو هەنگاوێکی دیپلۆماسی ئامانجی خۆی بپێکێت و بەڵام ، هێزی نەرم و و لۆژیکی دیپلۆماسییەت هونەرێكی کاریگەر وبەردەوامە و هەمیشە لە گۆڕاندایە و زانستێكە ڕۆژ بە ڕۆژ فراوانتر و فراوانتر دەبێت، مامەڵەکردنی ژیرانە وخوێندنەوەی وردبینانە لە نێو ململانێ وهاوکێشەکانی ناوچەکە وجیهان وچۆنێتی پارێزگارکردن لە دەستکەوتەکان وئینجا هەنگاونان بۆ بەدەستهێنانی مافەرەواکان هونەرێکی گەورەیە کەسەرکردایەتی وکەسایەتی زانا وبەهێزی دەوێت ، هەر بۆیە پێویستە زۆر بە وریایی و ئاگایانە هەنگاو بۆ ئەم پرسە چارەنووس سازانە بنرێت ،بەتایبەتی کە ئاشتی وگفتوگۆ وهێزی نەرم شوناسی بارزانی وکوردستانە لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی بۆ مامەڵەکردن.