ڕێبوار حەمەلاو شوانی
گەلی کورد نەتەوەیەکە بەناوی (کورد)، دەیان ملیۆن مرۆڤن، پێش دەیان ساڵ و دوور لە ویستی خۆیان چارەنووسیان کەوتە ژێر دەستی ئینگلیز و فەڕەنسا و ئەوانتی ر، ئەوانیش تەسلیمان کردن بە چوار گورگی وەحشی، لە باکورەوە تورکیا، لە رۆژهەڵاتەوە ئێران، لەباشوورەوە عێراق، لە رۆژئاواوە سوریا، زیاتر سەد ساڵە، ئەم چوار دەوڵەتە هەر رۆژەوە بە پاساوێک دەمانکوژن، دەمانبڕن، ئەنفالمان دەکەن، کیمیابارانمان دەکەن، کۆمەڵکوژمان دەکەن، لەسێدارەمان دەدەن، تۆپباران و مووشەکباران و درۆنبارانمان دەکەن، لەکاتێکدا ئێمە دراوسێیەکی یەکترین و لەوەش کارەساتبارتر بۆ پەڵاماردان و بەچاڵکردنمان بەردەوام چەواشەکاری و پاساویی بێ بنەما دێنەوە و هەمیشە ویستیان ئەوەیە کە کورد کۆیڵە و ژێر دەست و هاووڵاتیی پلەدوو و سێ و چوار بێت .
گەلی کورد وەک نەتەوەیەکی ڕەسەن لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ، خاوەن کەلتووری و مێژووییەکی کۆن سەدان ساڵەیە ، ماوەی 2724 ساڵە ، سەڕەرای هەموو ئەو پیلانگێری وئاستەنگانەی نێوخۆیی و دەرەکییەکانی کە ئامانج تێیدا سڕینەوەی مۆڕکی نەتەوایەتی و تواندنەوەی بووە لە نێو گەل و نەتەوەکانی ناوچەکە ، دوور لە ویستی خۆی و بەهۆی بەرژوەندی زڵهێزان و لەئەنجامی چەند ڕێککەوتننامەیەکدا خاک و نەتەوەکەی بەسەر عەرەب ،فارس و تورک دا دابەشکرا ، هۆکارەکەشی گرنگی پێگەی جیۆجوگرافی ، جیۆستراتیژی ، جیۆئابووری کە هەڵکەوتەکەی بەشێوەیەکە کە وەک پردی گڕێدانە لە نێوان وڵاتانی ناوچەکە بۆ کیشوەرەکان و وڵاتانی ناوچەکە .
ئەوەی جێگەی هەڵوەستەکردنە ئەو راستییەیە کە ، پێش نەتەوەیی کورد ، هیچ گەل ونەتەوەی تر لە ناوچەکەدا بوونیان نەبووە ، کاتێکیش هاتوون پەڵامار وداگیرکاریان بۆ سەر کەلتوور و مێژوو و شووناسمان بووە تا لەوڕێگەوە ڕیشەکێشمان بکەن یانیش ڕأستییەکان بشێوێنن ، بەتایبەتی بۆ ئێمەی نەتەوەیی کور زۆر ڕەسەنتر پێشکەوتوو و خاوەن ماف و خاک و مێژووترین بەرامبەر بە فارسەکان و تورکەکان و عەرەبەکان ، ئامانج تێیدا ئەوەیە کە باوەرێک بۆ نەتەوەیی کورد دروست بکەن کە خاوەن هیچ جوگرافیا و مێژوو و زمان و تایبەتی مەندی خۆی نییە بەڕێگەی تواندنەوەی و تێکەڵکردنی لەگەڵ گەل و نەتەوەکانی تر یانیش بە شێوەیەک ژێر دەست و پاشکۆی بکەن کە هەرگیز بیر لە سەربەستی و سەربەخۆی و باوەری بەخۆی نەبێت .
زێهنیەتی چاوچنۆکی و خۆپەرستی و فاشیزمی وشۆڤێنی داگیرکەران وایکردووە کە چاویان بەرامبەر مافەرەواکانی کورد کوێر بێت و گوێچکەکانیان کەڕ و زمانیان لال بێت ، لەکاتێکدا دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانجی و مێژوو و شوناسی ئێمە و بەتاڵانبردنی و ڕشتنی خوێنی ئێمە بۆخۆیان بە ڕەوا دەبینن و لەولاشەوە بەشێوەیەک چەواشەکاری و درۆن دەکەن دەیانهەوێت سیمایەکی و رەوشێک بخوڵقێنن کە کورد شایانی دەوڵەتبوون نییە و هەر رۆژەوە بە ناوێک و سیناریۆیەکمان بۆ هەڵدەبەستن .
هەرچەندە عێراق خاوەن مێژوویەکی دورودرێژ و کولتوورێکی لەمێژینەی حکومڕانین، بەڵام ئەو زێهینیەتەی لە بەغداوە دۆسیەی کورد بەڕێوەدەبات، پێناچێت عەقڵی عەرەبەکان خۆیان بێت، چونکە هیچ کات و لە هیچ دۆسیەیەکی دیکەدا دەسەڵاتدارانی عێراق ئەوەندە بە پلان نەبوونە وەکو ئەوەی لە مامەڵەکردنی دۆزی کورد و مافەرەوا دەستوورییەکانی کە، لە عێراق دەیکەن. ئاشکرایە کە، دۆسییەی کوردستان و مافەکانی لە بەغدا بە ورد و درشتییەوە کەوتۆتە ژێر کۆنترۆڵ و ئێران وەک کارتیچک بەکاردەهێنرێت
پرسی کورد لەگەڵ داگیرکەرانی کورد ئیتر لە چ لە عێراق بێت یان لە ئێران و تورکیا و سووریا پرسێکی مێژوو و شووناس ، هەر ئەوەشە هەرکاتێک گەلی کورد لە هەوڵی بەدەستهێنانەوەی مافە زەوتکراوەکانی و یانیش پێشکەوتن و گەشەسەندنی دابێت و هەوڵی ئاشتی و پێکەوەژیانی دابێت ، ئەوا چاویان پێ هەڵنەهاتووە و بەهەموو جۆرە چەک و سیناریۆ و پیلانگێرییەک هەوڵی قڕکردن و ڕێشەکێشکردنیان داوە .
بۆیە، دوای زیاتر لە سەد ساڵ و ئەزموونێکی تاڵ لەگەڵ ڕژێمە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق وهەڵسووکەتە نامرۆڤانەکانیان بەرامبەر گەلی کورد و ئێستای قەوارەی هەرێمی کوردستان ، ئیتر نەیارانیش باش دەزانن کە کورد لە راستییەکان تێگەیشتووە و جارێکی تر متمانە بە ڕژێمێک ناکات کە خەون و مەرامی لەناوبردنی شوناسی نەتەوەیی و کەلتووری و مێژوویی سەدان ساڵەیەتی ، ئینجا برسیکردن و کۆیڵەکردن و ژێردەستکردنی ، لەوەش زیاتر ئەو راستییەیە کە ئەم ئەزموون و حکوومڕانییە کە ئومێد و هیوای نەتەوەیەکی 70 ملیۆنییە بەرهەمی خەبات وقوربانیدان و خوێنی دەیان هەزار شەهیدە و هەر بە ڕۆح وگیانیش پارێزگاریکری لێدەکرێت ، لە رابردوو چۆن کیمیاباران و ئەنفالکردن و زیندەبەچاڵکردن وتیرۆرکردن نەیانتوانی ئیرادە و شکۆمان بشکێنن ، ئێستاش بە مووشەکی بالستیک و درۆنی بۆمبرێژکراو وسیاسەتی برسیکردن ناتوانن قەوارەکەمان وئامانجەکانمان لەناوببەن و بەڵارێدا ببەن بەڵکو بەهێزتر لە جاران هەنگاوەکانمان بەرەو لووتکەیە.
