ن/ ئیسماعیل ئیبراهیم
ئەگەر ئێران لە رووی سەربازییەوە نەوەستێندرێت مەترسییەكی مەزن بۆ تەواوی وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دوورتریش درووست دەكات و دەبێتە هەڕەشەیەكی جددی بۆ سەر ئاسایش و بەرژەوەندی وڵاتانی دیكە.
مووشەكباران كردنی سوریە و هەرێمی كوردستان و پاكستان نمایشێكی راستەوخۆی ئێران بوو، بۆ بەرنامە بالیستییەكەی، پەیامێك بوو بۆ نەیارانی لە ناوچەكە و ئەمریكا تا نیشانیان بدات خاوەن هێزێكی تۆكمەی بالیستییە و ماوەیەكی زۆر كاریان لەسەر دەكات و رۆژ لە دوای رۆژیش پەرە بە بەرنامەكانی پڕچەك كردنی هێزەكانی خۆی دەدات لە هەموو روویەكەوە.
ئێران ئێستا جگە لەوەی خاوەن فڕۆكەی بێ فرۆكەوانی پێشكەوتووە كە هەندێكیان لە لایەن حوسییەكانی یەمەنەوە بۆ لێدانی سعودیە تاقیكرانەوە و ئامانجەكانی خۆیان پێكا، لە عێراق و سوریە و فلستینیش تاقی كرانەوە، هەروەها جۆرێكی دیكە ئەم درۆنانە لە جەنگی روسیە بەرامبەر ئۆكراینا تاقی كرانەوە و تا ئەندازەیەكی باش سەركەوتوو بوون لە پێكانی ئامانجەكانیان.
لە لایەكی دیكەشەوە وێرای ئەو دۆخە ئابوورییە ناهەموارەی بە هۆی گەمارۆكانەوە بەسەر ئێراندا هاتووە، بەڵام ئێستا ئێران جبەخانەیەكی گەورەی موشەكیی هەیە هەر لە مووشەكی كورت مەودا كە لە دووری (300 كم) ئامانجەكەی دەپێكێت تا دەگاتە مەودای مامناوەند و دوورمەودا تا 2000كم، بەرهەم هێنانی ئەم مووشەكانەش لە نێوخۆی ئێرانەوە بووە.
ئەمە لە كاتێكدایە كە زوو زوو ئێران جۆرێكی نوێی مووشەك تاقی دەكاتەوە و بە گوێی جیهانی رادەگەینێت كە بۆتە خاوەن مووشەكێكی نوێ بالیستی.
بێ گومان بۆ بەرهەم هێنان و پەڕە پێدانی ئەم مووشەكانە، بەتایبەتی مووشكە دوورمەوداكان كە پڕۆسەیەكی ئاڵۆزە پێویستی بە كەسانی شارەزا و پسپۆڕ هەیە، كە دەشێ هەمووی لە ئێرانەوە بەردەست نەبێت، بۆیە گومانەكان لەسەر ئەوەن، وڵاتانی وەك روسیە، چین و كۆریای باكوور لەم بوارە هاوكاری ئێرانیان كردبێت.
ئەوەی گرنگە لەسەری هەڵوەستە بكرێت ئەوەیە، ئێران ئێستا خاوەن جبەخانەی موشەكی زەبەلاحە، كە دیاریكردنی رێژەكەی ئەستەمە، بەڵام چاودێران پێیان وایە ئێستا ئەم وڵاتە نزیكەی 200 هەزار موشەكی جۆراوجۆری هەبێت.
سەرچاوەكان ئاماژە بۆ دەكەن ئێستا ئێران خەریكی بەهێزتر كردنی مووشەكە دوورهاوێژەكانییەتی، تا بتواندرێت بۆ سەرووی 2000كم پەڕەیان پێبدات، بۆ ئەمەش پێویستی بە وزەی زیاترە و هەوڵی دەست پێ راگەیشتنی بۆ ئەم ئامانجەش پەڕەپێدانی لە بەرنامەی ئەتۆمییە، كە زۆر مەبەستییەتی هەر چەندە بە فەرمی رایگەیاندووە، پەڕەپێدانی وزەی ئەتوومی بۆ چەك و كاری نامرۆڤانە بەكار ناهێنێت، بەڵام مێژووی 40 ساڵەی رژێمی ئێستای ئێران نیشانی داوە جێگەی متمانە نین و هەموو هەوڵێك دەدات بۆ ئەوەی مەبەستەكانی بێنێتە دی.
ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی ئێران ببێتە خاوەن چەكی ئەتۆمی و مەترسی بۆ هەموو جیهان دروست بكات و بەردەوامی بە سیاسەتی هەژموونگەرایی شیعەنیزنم و پرچەك كردنی زیاتر گرووپە تووند هاژووكان بدات و ئەوەی مەبەستی بێت لە وڵاتانی جیهان بیكات. بەمەش مەترسی مەزن لەسەر بەرژەوەندیی وڵاتانی دیكە درووست دەكات و وەك گەڵەگایەك لە ناوچەكە بڕیار دەدات و پیادەشی دەكات.
