كەریم كاوە ڕایەتی
ماستەر لە یاسایی نێودەوڵەتی
لە چوار چێوەی كارەكانی كۆڕبەندی ئابووری جیهانی لە (داڤۆس) هەردوو سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان و سەرۆك وەزیرانی عێراق، ئەگەرچی بڕیار بوو دیداریان لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئێران هەبێت، بەڵام وەك دەربڕینی ناڕەزایەتی لەبەرامبەر هێرشەكانی سوپای پاسدارانی كۆماری ئیسلامی ئێران بۆ سەر شاری هەولێر و شەهیدكردنی منداڵ و خەڵكی سڤیلی كوردستان دیدارەكەیان هەڵوەشاندەوە، دوای بڕیارەكە كاردانەوەكان زۆر خێرابوون لەئاستی پێشوازی جەماوەری خەڵكی كوردستان، زۆرترین دەستخۆشی و پشتیوانی ئەو هەڵوێستە كراوە، دوای سەرهەڵدانی گرژیەكانی ناو ئێران ئەمە بەهێزترین رەتدانەوەی دیپلۆماسی بووە بەرامبەر بە ئێران كە لە دژی خاكی عێراق و كوردستانیش دەگیرێتەبەر، هەڵوێستەكە شەقامی كوردستانی تێپەڕاندووە لە ئاستی شارەكانی دیكەی عێراق دەستخۆشی و پشتیوانی لێدەكرێت.
لەدوای هێرشەكەوە ئێران هەڵمەتێكی چەواشەكاری بۆ بەلاڕێدابردنی پرسەكە دەستپێكردووە بە ئامانجی شاردنەوەی ئەو تاوانەی كە منداڵ و خەڵكی سڤیل شەهیدبوون لە بۆردومانەكە، بەڵام بەم هەڵوێستە ستۆپێك بە حساب نەكردنی ئێران دەهێنێت بۆ خاكی كوردستان و عێراقیش، جێگای خۆیەتی دەستخۆشی لە سەرۆك وەزیرانی عێراقیش بكرێت كە بەوەرگرتنی هەڵوێست لەدژی ئەو هێرشە ئەویش بایكۆتی كۆبوونەوەی لەگەڵ شاندی ئێران كرد و بۆ ساتێكیش بێت گرنگە كە سەركردایەتی عێراق لەو ترسە بێنە دەرەوە كە چەند ساڵە ئێران بۆ عێراقی دروستكردووە.
جیا لە هەڵوێستی دیپلۆماسی هەندێك رێكاری دیكەی گرنگ هەیە كە دەبێت كوردستان بە هاوبەشی لەگەڵ عێراق بیگرنەبەر، لەوانە حكوومەتی عیراق لەگەڵ ئێران ڕێككەوتنێكی ئەمنیمان هەیە، هەرێمی كوردستانیش بەشێكە لەو ڕێككەوتنە، ڕۆژی چوارشەممەی ڕابردوو هەردوو دەوڵەت رێككەوتن كە ئەو ڕێككەوتنە جێبەجێ بكەن، وەك قۆناغی یەكەم گرنگە هەردوو هەرێم و بەغدا ئەو رێككەوتنە رابگرن تا ئەو كاتەی ئێران هێرشەكان رادەگرێت و داوای لیبوردن دەكات، لە جێبەجێنەكردنی ئەو رێككەوتنە ئێران زەرەری زۆر دەكات چونكە لە ئاستی ناوچەكە زۆربەی دەوڵەتانی دراوسێی كردوەتەوە دوژمن بەتایبەت ئەفغانستان و توركیا و توركمانستان و ئازەربایجان و سعودیە و ئیمارات و وەك بینیمان هێرشی كردۆتە نێو خاكی پاكستانیش و ئەو وڵاتەش باڵوێزی خۆی لە تاران كێشاوەتەوە، كەواتە ئەوەی ئێران بە دەستی ماوەتەوە تەنیا عێراقە بۆیە دەبێت بە ڕاگرتنی ئەم رێككەوتنە ئێران بەهۆش خۆی بهێنرێتەوە لەوەی چیتر سەروەری خاكی عێراق پێشێل نەكات.
بۆ هەموولایەك روونە كە بەشێك لە سیاسییەكانی عێراق كەوتونەتە بەرەی ئێرانەوە، بەڵام هەڵویستی دوژمنكارانەی ئێران ئەم جارە بەرامبەر بە خەڵكی سڤیل كوردستان وای كرد تەنانەت لە ئاستی عێراقیش لەدژی بوەستنەوە، ئەوەتا لەدواین سەردانی بۆ هەولێر، قاسم ئەعرەجی، راوێژكاری ئەنجومەنی نیشتیمانی عێراق دەلێت: ” بە دڵینیاییەوە ڕێوشوێنی پێویست دەگرینە بەر، بوونی گومان لە مۆسادی ئیسرائیلی لە هەرێمی كوردستان بە درۆ دەخەینەوە، چونكە سەردانی شوینەكەمان كرد، بۆمان دەركەوت ئەمە خانوویەكە، بۆیە ئەو دەنگۆیانە دوورن لە راستییەوە.
ئەمە دەرخەری ئەوەیە كە لە ئاستی هاوپەیمان و نزیكەكانی ئێرانیشەوە پشتیوانیان لێناكرێت، بۆیە هەڵوێستی ئەمڕۆی سەرۆك وەزیرانی كوردستان جێگای دەست خۆشییە و دەبێتە هۆی ئەوەی دەرگای وەرگرتنی هەڵوێستی دیپلۆماسی لەدژی كردەوەكانی ئێران بگیرێتەبەر، لەرووی دیپلۆماسیشەوە ئەم رەتكردنەوەیە بۆ ئێران و هەڵوێستی فەرمیان خۆش نابێت، چونكە رەتكردنەوەكە دەرخەری ئەوەیە كە ئەوان نەیان توانیووە رێز لە خەڵك و سەروەری خاك و نەتەوە بگرن و لەئاستی نەتەوەییشدا بۆ مێژوو دەبێتە جوانترین هەڵویست كە دەرخەری بەهێزی كوردستانە لە ئاستی نێودەوڵەتی وەك رووداوی مێژوویی دەبێت سەیری بكرێت.
