مامۆستایەكی زانكۆ هۆكارەكان دیاریدەكات و دەیان خاتەروو
بوژان ئیبراهیم – تایبەت بە زاری كرمانجی :
كوشتن و خۆكوشتن، یەكێكە لەو بابەتانەی لەوەتەی مرۆڤ هاتۆتە سەر زەوی بوونی هەبووەو لە ئێستاشدا بەردەوام گوێمان لەو هەواڵ و چیرۆكانەی كوشتن دەبێتەوە، مامۆستایەكی زانكۆ لە رێگەی زاری كرمانجییەوە چەند هۆكارێك دەستنیشان دەكات كە رۆڵی سەرەكییان هەیە لە تەشەنەكردنی ئەو بابەتە.
د. مەحموود كەریم سەلیم، مامۆستای بەشی كۆمەڵناسی لە زانكۆی سەڵاحەددین بۆ زاری كرمانجی گوتی ” كوشتن، دیاردەیەكی كۆمەڵایەتییە مێژوویەكی كۆنی هەیە كە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای بوونی مرۆڤایەتی لە( هابیل و قابیل) ەوە دەركەوت”.
هۆكارەكانی كوشتن زۆر و جۆراوجۆرن لە كۆمەڵگایەكەوە بۆ كۆمەڵگایەكی دیكە دەگۆرێت واتا رێژەیین ، ئەو مامۆستایە ئاماژەی بەوەشكرد” هەڵەیە دیاردەی كوشتن پەیوەست بكەین بە یەك هۆكار، بۆ نموونە لە كۆمەڵگایەكی شەرقی مرۆڤ دەكوژرێت لە ژێر ناوی نامووس، بەڵام لە كۆمەڵگایەكی وەكو ڕۆژ ئاوا كەس بەناوی نامووس ناكوژرێت ، ئەگەر ئێمە تەنها باسی كوشتن بكەین لە كومەڵگەی خۆمان دەكرێت چەند هۆكارێكی دیاریكراو بخەینە ڕوو كە زیاتر رۆڵ دەبینن لە زیادبوونی ئەم دیاردەیە، ئەو مامۆستاییەی زانكۆی سەڵاحەددین چەند هۆكارێكی دیاركرد كە رۆڵی سەرەكییان هەیە لە بابەتی كوشتن بەمجۆرەی خوارەوە:
١- كوشتن لە پێناو پارە واتا هەژاری و بەتاڵی و كێشەی زەوی و زار هۆكارێكی گرنگە بۆ ئەنجامدانی ئەم تاوانە.
٢- لایەنی دەروونی هۆكارێكی دیكەیە كە دەكات مرۆڤ تاوانی كوشتن ئەنجام بدات.
٣- هۆكاری كۆمەڵایەتی لەباوترین هۆكارە بۆ ئەنجامدانی ئەم تاوانە كە ئەمەش بۆ كێشەی خێزانی و نامووس و دووژمنداری كۆن دەگرێتەوە.
٤- بڵاوبوونەوەی چەك و بە ئاسانی كەوتنە دەستی هاووڵاتییان.
٥- سۆشیال میدیا و بڵاوكردنەوەی تووند و تیژی لە ڕێگای بڵاوكردنەوە و پەخش كردنی فیلم و بەرنامەی ترسناك.
٦- تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و خێرایی گواستنەوەی تاوانەكان و بڵاوكردنەوەی جۆری تاوان و ئاشنا كردنیان بە جۆری تاوانەكە.
٧- نەبوون و جێبەجێنەكردنی یاسای لە سێدارەدان و كوشتنەوەی كەسی تاوانبار و ئازادكردنیان بەهۆی رێككەوتنی عەشایری و هاتنەوەیان بۆ ناو كۆمەڵگە”.
لەبەشێكی تری قسەكانی د. مەحموود كەریم وەڵامی ئەو پرسیارەشی داینەوە ، خراپ بەكار هێنانی سۆشیال میدیا تاچەند كاریگەری لە سەر سەرهەڵدانی كێشە كۆمەڵایەتییەكان هەیە؟
ئەو لە وەڵامدا گووتی” لەوانەیە لە كۆمەڵگەی ئیمە زیاتر ئەو كێشانە خیزانی بن یا هەڵخەڵەتان و دەست دریژی سێكسی، بەڵام لە هەندێك وڵاتانی دیكە سۆشیال میدیا هۆكارێكی گرنگە بۆ دروست بوونی ڕای گشتی لەسەر دیاردەو رووداوەكان و سەرهەڵدانی توندوتیژیی و خۆپێشاندانی جەماوەری، بەكورتی دەكرێت بڵێین بەهۆی پێشكەوتنی تەكنەلۆژیا هۆكارەكانی گواستنە و گەیاندن بەتایبەتی بواری سۆشیال میدیا بە ئاسانی كاریگەری لەسەر هەموو تاكێك لە كۆمەڵگە دروستكردووە و رەفتاری تاكەكانی كۆنتڕۆڵ كردووە و ئاراستەیان دەكات ئەمەش هۆكارە بۆ سەرهەڵدانی چەندین كێشەی نوێ لە كۆمەڵگەدا.”
