جبار عبداللە مهاجیر
دوای ڕێكەوتنی حكومەتی هەرێمی كوردستان و عێراق لەسەر نەوت و گاز كەهەردوولا واژوویان لەسەر كۆی ئەو خاڵانەكرد بۆ بەرەوپێش بردنی پەیوەندیەكان و كۆتای هێنان بەو قەیران و تەنگەژانەی كەلەنێوان هەردوولادا بۆماوەی چەندان ساڵ دەبێت كەلەكەببون، هەوڵی چارەسەركردن و نەهێشتنی ئەو پەیوەندیە ئاڵۆزەی كە لەساڵانی ڕابردوو بەرۆكی هەردوولای گرتبوو لەكۆتایدا گەیشتنە تەوافقێكی كۆتایی، بەڵام تاكو ئیستا هیچ نیەت پاكیێك لەو ڕێكەوتنەدا بەدی ناكرێت لەلاین بەرپرسانی حكومەتی عێراق، ئەمەش بەمانای خۆدزینەوە دێت و نایانەوێت كار لەسەر ئەو خاڵانە بكەن كەلەڕێكەوتنەكەدا واژویان لەسەر كردووە، هەرێمی كوردستان زیاتر موتەفقە لەجێبەجێ كردنی ئەو بڕگانەی كەباسیان لەسەر كرابوون بۆ چارەسەركردن، دوای بەرەوپێش چونی پەیوەندیەكان لە نێوان هەردوولا هاونشتیمانیان لەعیراق و هەرێمی كوردستان خۆشحاڵی خۆیان دەبڕی و بەئومێدەوە چاوەڕوانی جێبەجێ كردنی كۆی بڕگەو خاڵەكانن، كێشەكانی نێوان هەردوولا زیاتر لەبازنەی داهات و فرۆشتنی نەوت و گاز كۆبونەتەوە كەلەڕێكەوتنەكەدا تیشكی خراوەتە سەری، هەرێمی كوردستان بەكۆی داواكاریەكانی حكومەتی عێراق ڕازی بوو بەرادەست كردنی نیوەی داهاتی دەروازەكان و فرۆشتنی نەوت لەڕێگای كۆمپانیای سۆمۆوە و گەڕانەوەی داهاتەكە بۆ بانكێكی تایبەت كەچاودێریەكەی لەلاین عێراق و هەرێمی كوردستانەوە بێت.
ئەوەی ئیستا دەگوزەرێت مەترسیە بۆسەر ڕێكەوتنی نێوان هەردوولا، بەڵام ئەوەی جێگای سەرنج و تێڕوانینە كەزۆر زەرورو پێویستە سەركردایەتی كورد بەئاگایەوە مامەڵە لەگەڵ ئەو دۆخەدا بكات چونكە ئەوان لەدوای ئەوەن بەچەندین ڕێگا قەوارەی هەرێمی كوردستان لاواز بكەن، یەكێك لەو ڕێگایانە بریتیە لە وشكردن و دەست بەسەرداگرتنی داهاتە نەوتیەكان و نانەوتیەكانە كەدەیانەوێت لەژێر سیاسەتی خۆیاندا مامەڵەی پێوەبكرێت، لەئیستادا لاینە سیاسیەكان پێویستە یەك دەنگ و یەكگرتووبن لەبەرامبەر ئەو زوڵمەی حكومەتی عێراق بەرامبەر تاكی كورد پیادە دەكات، هەتاكو نێوماڵی كورد بەوسیاسەتەوەبێت مەحاڵە بتوانن بەربەستەكان بشكێنن و مافەكانیان مسۆگەر بكەن، ئەوەی لێرەدا پێویست بوو كەكورد بیكردبا ئەو ڕێكەوتنە نەوتیەی لەگەڵ عیراقدا كردووە پێویست بوو چەند وڵاتێكی زلهێز ئامادەی ئەو خاڵ و بڕگانەبونایە بۆئەوەی بەتەواوی و وەك خۆی ڕێكەوتنەكە جێبەجێ كرابایە و هیچ لایەنێك تەگەرەی نەخستبایە بەردەمی، هەر خاڵێك بەدەر لەخاڵەكانی ناو ڕێكەوتنەكە زیادبكرێت ئەوە پیشان دەدات ئەو ڕێكەوتنە كارتۆنی بوە هیچی ترنا، چونكە حكومەتی عێراق ئیستا داوای كۆی داهاتەكانی هەرێمی كوردستان دەكات بەبێ گەڕانەوە بۆ خاڵە بنچینەیەكان، فشاری دەوڵەتە ئیقلیمیەكان و حزبە نێوخۆیەكانی عێراق و هەرێمی كوردستان دەستیان هەیە لەنانەوەی پشێوی و دروستكردنی بەربەست لەبەردەم هەردوولا بۆئەوەی حكومەتی هەرێم ملكەچ بكات بەداواكاریەكانی تر كەسور دەزانن حكومەتی هەرێم ڕازی نابێت، حكومەتی عێراق كار لەسەر دەستور ناكات و هەموو كات بەدوای بهانەدا دەگەڕێت، ئەگەر گەلی كورد لەبەرامبەر ئەو زوڵمەی حكومەتی عیراق بێدەنگ بێت ئەوە لەداهاتودا چاوڕێی لەوە خراپتربن كەزۆر نزیكە ڕووداوی لەوە گەورەتر لەدژی كوردستان پەیڕەو بكەن كەزیانی بۆ هەموومان هەیە، ئەوەی سەیروو سەمەرەیە لەكاتی دروست بوونی هەر قەیرانێك لەنێوخۆی هەرێمی كوردستان ڕاستەوخۆ هندێ حزب و لایەن خەڵك هاندەدەن بێنە سەر شەقامەكان و دژی حكومەتی هەرێمی كوردستان دروشمی بروخێ دەڵێنەوە، ئەی بۆچی دوژمنانی كورد خەریكە ئابلوقەمان دەدەن كەستان بوێری ئەوەتان نییە لێدوانێكیش بدەن، جگە لەهەوڵدان بۆ گێرەشێوێنی هیچتان لەدەست نەهاتووە بیكەن بۆ گەلەكەتان.
