قوتابییان داوای كردنەوەی چەند بەشێكی گرنگ لە زانكۆی سۆران دەكەن

مستەفا دۆلەمەری – زاری كرمانجی:

چەند ساڵێكە ئیدارەی سۆران خاوەن زانكۆیەكە، بەڵام بە گووتەی قوتابییان تا ئێستا بێ بەشە لە چەندین بەشی گرنگ و پێویست.
زانكۆی سۆران لە پێنج فاكەڵتی و 25 بەشی جیاواز و سەنتەری توێژینەوەی زانستی پێكدێت، هەریەك لە بەشەكانی راگەیاندن، كشتووكاڵ و كارگێری ئابووری، گەشتووگوزار، پزیشكی، هونەرە جوانەكان و چەند بەشێكی دیمەی گرنگ، ئەمەش قوتابییانی ئیدارەی سۆرانی نیگەران كردووە و داواكارن ئەم بەشە گرینگانە بكرێنەوە.
ساڵانە ژمارەیەكی زۆری قوتابی لە دەڤەری سۆران، بە مەبەستی خوێندنی بەشە گرینگەكان روو لە هەولێر و شارەكانی دیكەی كوردستان دەكەن، زاری كرمانجی لەم راپۆرتەدا، لەبارەی گرینگی و هەبوونی ئەو بەشانە لە ئیدارەی سۆران، بۆچوونی قوتابییان و چەند راگرێكی زانكۆی وەرگرتووە.
محەمەد قادر، دانیشتووی ئیدارەی سۆرانە، قوتابی زانكۆیە و لە دەرەوەی شار دەخوێنێت، بە زاری كرمانجی گووت:” بۆ خوێندنی راگەیاندن ناچارم روو لە شاری هەولێر بكەم و ئێستا لە زانكۆی سەلاحەدین قوتابیم، ئەگەر ئەو بەشە لە سۆران هەبووا، ناچار نەبووم دوور لە ماڵ و شوێن و كەس و كارم روو لە هەولێر بكەم، سەرەڕای ئەوەش لە رووی ماددیەوە بارگرانیەكی زیاتر لەسەر خێزانەكەم دروست دەبێت، چونكە مانەوەم لە بەشە ناوخۆی و گەڕانەوەم بۆ سۆران تێچووی زۆر زیاترە بە بەراورد بەوەی كە لە سۆران بخوێنم، بەم هۆیەوە چەند هەفتە جارێك لە كاتی خوێندن دەگەڕامەوە ماڵەوە، بۆیە داواكارم ئەو بەشانەی كە لە زانكۆی سۆران نین بكرێنەوە تاكو چیتر ناچار نەبین بۆ خوێندن بچینە شارەكانی دیكەی هەرێمی كوردستان.
د. كارمەند عەبدوڵا، راگری فەكەڵتی ئاداب لە زانكۆی سۆران، بە زاری كرمانجی،گووت:” یەكێك لە ئەركەكانی زانكۆ بەدەمەوەهاتنی داواكاریەكانی كۆمەڵگەیە، بەڵام كردنەوەی ئەو بەشانەی كە لە زانكۆ نین ئەوەندە ئاسان نییە، پێش ئەوەی بڕیار بدرێت پێویستی بە ئامادەكردنی ژێرخانێكی باش هەیە بۆ كردنەوەی بەشی نوێ، لە ئێستادا ئەو ئەو ژێرخانەمان نییە لە رووی ستاف و شوێن، ژینگە، كە ئەمەش بێگومان رێگریەكی سەرەكییە كە ئێمە تاوەكو ئێستا نەمان توانیوە بیر لە كردنەوەی هەندێك بەشی نوێ بكەینەوە، بەتایبەت بۆ ئێمە گرینگە بەشی راگەیاندن و شوێنەوار، بەشی فەلسەفەمان هەبێت لە فاكەڵتی ئاداب.”
راگری فەكەڵتی ئاداب، گووتیشی:” لە وڵاتانی دەرەوە خەریكە وای لێدێت كە چەند پسپۆڕیەك لە ناو بەشێكی دیاریكراودا جێیان بكرێتەوە، بۆیە ئێمەش دەتوانین بۆ داهاتوو بیر لەو شێوەیە بكەینەوە واتە مەرج نییە بەشێكی دیاری كراو هەبێت بە ناوی راگەیاندن یاخود فەلسەفە و شوێنەواری، بۆ نموونە لە ناو بەشی مێژوو دەتواندرێت پسپۆڕیەك هەبێت بەناوی شوێنەوار یاخود لە ناو بەشی كۆمەڵناسی دەتواندرێت پڕۆگرامێك هەبێت بە ناوی فەلسەفە، واتە بە حووكمی نزیكی پڕۆگرامەكان لە یەكتری و دەتوانم بڵێم، ئەو پڕۆگرامە سەركەوتوو تر دەبێت بۆ ئێستای ئێمە و گونجاوتریش دەبێت لە بەر ئەوەی لەوانەی پێویستی بە ژێر خانێكی تایبەت نەبێت و لە داهاتوودا دەتوانین بیر لەوە بكەینەوە .
گووتیشی:” هەر قوتابییەك لە ئیدارەی سۆران ئارەزووی خوێندنی هەبێبێت لە بەشێكی دیاری كراو، وەك: راگەیاندن و فەلسەفە و ئابووری تاد.، نابێ تەنها خۆی بە زانكۆی سۆران ببەستێتەوە، دەبێت سەیر بكات لە كوردستان لە كوێ ئەو بەشانە هەن بۆ ئەوەی لێی بخوێنێت، مەرج نییە كە لە نزیكی شوێنی نیشتەجێبوونیان بێت، راستە لەوانەیە بۆ ماوەی خوێندن لە خیزانەكەی داببڕێت بەڵام ئەوە خۆی ئەزموونێكی زۆر گرینگە كە مرۆڤ لە ماوەی خوێندنی زانكۆی بڕوات ژیان لە شارێكی دیكە بكات و لە زانكۆیەكی دیكە بخوێنێت و پشت بە خۆی ببەستێت ئەمەش وادەكات بێتە كەسێكی سەربەخۆ، ژیانی بەشە ناوخۆی ئەزمونێكی زۆر گرینگ و پێویستە كە قوتابی زانكۆ تاقی بكاتەوە.
سۆزی تەها، قوتابیی زانكۆی سۆرانە، دەڵێت:” زانكۆی سۆران لە ماوەیەكی كەمدا گەشەیەكی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی، لەگەڵ ئەوەی زانكۆی سۆران لە ساڵانی ڕابردوو لە ڕیزبەندی یەكەمەكان بوو، هەروەها ناوچەیەكە تایبەتمەندی خۆی هەیە لەگەڵ ئەوەشدا چەندین بەش هەن كە لە زانكۆی سۆران نەكراونەتەوە و گرنگە ئەو بەشانە بكرێنەوە، پێویستە ڕەچاوی ئەو تایبەتمەندیانە و جیاوازیانە بكرێ كە پێویستە سوود بە ناوچەكە بگەیەنن بە كردنەوەی ئەو بەشانە بۆ نموونە بەشی پزیشكی یاخود ڕاگەیاندن و كشوكاڵ و ئابووری وە چەندین بەشی تر بۆ نمونە هەندێك قوتابی هەن بەهۆی هەندێك هۆكارەوە ناتوانن بچنە دەرەوەی شار بۆ خوێندن لەو بەشانە ناچار دەبن پەنا دەبەنە بەر بەشێك كە حەز و خولیای خۆیان نییە یان بە پێچەوانەوە كاتێك دەچنە دەرەوەی شار لەوانە تووشی چەندین كێشە و ناڕەحەتی ببێت، بۆیە گرنگە لە زانكۆی سۆران پێویستە ئەو بەشە گرنگانە بوونی هەبێت و بكرێنەوە .
روونی كردەوە، چەندین كەم و كوڕی لە كەرتی تەندروستی بوونی هەیە، بۆیە پێویستە بەشی پزیشكی بكرێتەوە بۆ ئەوەی بتوانین ئەو كەم و كوڕیانە پڕ بكەینەوە یان بەشی گەشت و گوزار كە بەو پێیەی سۆران ناوچەیەكی گەشتیاریە پێویستیەكی گرنگە ئەو بەشە بكرێتەوە، كاتێك كە گەشتیاران روو لە ناوچەكە دەكەن پێویستە شارەزایی تەواو و ڕێنمایی لەسەر شوێنەكان بە گەشتیاران بدرێت، یاخود بەشی ئابووری كە پەیوەستە بە گەشە وگەشەسەندنی ئابووری لە وڵاتاندا پەیوەستە بە ناوەكی واقیعی خەڵكەوە لە هەوڵەكانیان بۆ سنورداركردنی بەرزبونەوەی نرخ و سەقامگیركردنیان بە شێوەیەك لەگەڵ بارودۆخی ئابووریان بگونجێت، كە ئەمەش گرنگی خۆی هەیە بۆ زانكۆی سۆران و خودی ناوچەكە و بەشی كشتوكاڵ بە بڕبڕەی پشتی داهاتی زۆربەی وڵاتانیش دا دەنرێت، وە زۆربەی ئەو وڵاتانەی كە پێشكەوتوون كشتوكاڵ بۆتە هۆی پێشكەوتنیان وە داهاتی خۆیان لەسەری بنیات ناوە كە دەتواندرێت بە كردنەوەی ئەو بەشە زانیاری زیاتر دەربارەی كشتوكاڵ بە قوتابییان بگەیەندرێت و بتوانن لە بواری كشتوكاڵدا پەرە بە تواناكانیان بدەن.
لای خۆشیەوە، سیروان زەند یاریدەدەری سەرۆكی زانكۆی سۆران بۆ كاروباری زانستی، بە زاری كرمانجی راگەیاند:” كردنەوەی ئەو بەشانەی كە ئاماژەیان پێ دراوە زۆر گرینگ و پێویستن بۆ زانكۆی سۆران، بەڵام هەموو ئەوانەش پێویستان بە ژێرخان هەیە، بەتایبەتی گرفتی باڵەخانەمان هەیە، ئەمساڵ چەند بەشێكی نوێ دەكرێنەوە وەكو بەشی هونەرە جوانەكان و فیزیا و باخچەی ساوایان، داواشمان كردوە كە سێ بەشی دیكەش بكرێنەوە، گەشبینین لە ماوەیەكی نزیكدا ئەو سێ بەشەی تریش دەكرێنەوە.