ئەڤین ئەبابەکر
هەرێمی کوردستان، وەک هەرێمێکی خاوەن حوکمڕانی سەربەخۆ، پێویستی بە هێزی گەل هەیە بۆ گەیشتن بە ئامانجە سیاسی و ئابوورییەکانی. ڕۆڵی مرۆڤەکان لە گەیشتن بەو ئامانجانەدا زۆر گرنگە و لەم بابەتەدا لێی دەکۆڵینەوە.
1- پاڵپشتیکردنی حکومەت: یەکێک لە ڕۆڵەکانی خەڵک لە گەیشتن بە ئامانجە سیاسی و ئابوورییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان پشتیوانی حکومەتە. خەڵک بە بەشداریکردن لە ڕێگاکانی پشتیوانی حکومەت هەوڵدەدەن یارمەتی حکومەت بدەن بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی.
2-بەشداریکردن لەهەڵبژاردنەکان: بەشداریکردن لەهەڵبژاردنەکاندا ڕۆڵێکی تری خەڵکە لە گەیشتن بە ئامانجە سیاسییەکانی حکومەتدا. بە بەشداری کارای خەڵک لە هەڵبژاردنەکاندا، حکومەت دەتوانێت بە ئاسانی نوێنەرانی خۆی هەڵبژێرێت و بە ئاسانی پلانەکانی جێبەجێ بکات.
- بەشداری لە بەرهەمی ناوخۆدا: خەڵک دەتوانن بەشداری چالاکانە لە بەرهەمی ناوخۆدا بەشداری لە گەشەی ئابوری حکومەتدا بکەن. لەگەڵ بەرهەمهێنانی کاڵای ناوخۆ پێویستی بە هاوردەکردن کەم دەبێتەوە و ئەمەش ئابووری ناوخۆ بەهێز دەکات.
4-دانی باج: دانی باج یەکێکە لە ڕۆڵەکانی خەڵک لە گەیشتن بە ئامانجە سیاسی و ئابوورییەکانی حکومەت. حکومەت بە پێدانی باج بە ئاسانی دەتوانێت بودجەی خۆی دابین بکات و بەرنامەکانی جێبەجێ بکات.
- پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری: پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری یەکێکی ترە لە ڕۆڵەکانی خەڵک لە گەیشتن بە ئامانجە سیاسییەکانی حکومەت. حکومەت بە پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری دەتوانێت بە ئاسانی پلانەکانی جێبەجێ بکات و گەشەی ئابووری بەدەست بهێنێت.
6- پێشخستنی کولتوری کار و بەرهەمهێنان: پێشخستنی کولتووری کار و بەرهەمهێنان، ڕۆڵێکی تری خەڵکە لە گەیشتن بە ئامانجە سیاسی و ئابوورییەکانی حکومەت. مرۆڤەکان بە پێشخستنی کولتوری کار و بەرهەمهێنان بەشداری لە گەشەی ئابووری حکومەتدا دەکەن و بە ئاسانی دەتوانن ئامانجەکانیان بگەن.
هەروەها حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەرکی بەرامبەر بە خەڵک هەیە کە بریتین لە:
1- پڕکردنەوەی پێداویستییە سەرەتاییەکانی خەڵک: پێویستە حکومەت ڕێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر بۆ دابینکردنی پێداویستییە سەرەتاییەکانی خەڵک. بۆ نمونە دابینکردنی ئاو و کارەبا و گاز و نیشتەجێبوون و خۆراک بۆ خەڵک یەکێکە لە ئەرکەکانی حکومەت.
- ڕەخساندنی هەلی کار: پێویستە حکومەت یارمەتی گەشەی ئابووری بدات لە ڕێگەی ڕەخساندنی هەلی کار و هاندانی خەڵک بۆ کارکردن و بەرهەمهێنان.
- پەرەپێدانی ژێرخانی ئابووری: پێویستە حکومەت وەبەرهێنان بکات لەپێناو پەرەپێدانی ژێرخانی وڵات. بۆ نمونە دروستکردنی ڕێگاوبان و پرد و فڕۆکەخانە و هتد.
- دابینکردنی خزمەتگوزاری تەندروستی و چارەسەری: پێویستە حکومەت خزمەتگوزاری تەندروستی و چارەسەری پێشکەش بکات لەپێناو پاراستنی تەندروستی خەڵک.
5- دەستەبەرکردنی ئاسایش: پێویستە حکومەت ڕێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری. بۆ نمونە پتەوکردنی پۆلیسی و هێزە ئەمنییەکان.
- پەرەپێدانی پەروەردە: پێویستە حکومەت بەرنامەی پێویست جێبەجێ بکات و هاوکاری گەشەی ڕۆشنبیری بکات لەپێناو پەرەپێدانی پەروەردە.
7- بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی: پێویستە حکومەت ڕێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی. بۆ نموونە دامەزراندنی دادگای تایبەتی گەندەڵی و چڕکردنەوەی سزای گەندەڵی.
8- پاراستنی ژینگە: پێویستە حکومەت ڕێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر بۆ پاراستنی ژینگە. بۆ نموونە پاراستنی دارستانەکان و سەرچاوە ئاوییەکان و هتد.
ئەنجام
ڕۆڵی خەڵک لە گەیشتن بە ئامانجە سیاسی و ئابوورییەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان زۆر گرنگە. بە ئامادەبوونی چالاکانەی خەڵک لە پاڵپشتیکردنی حکومەت و بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکان و بەشداریکردن لە بەرهەمی ناوخۆ و پێدانی باج و پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری و پێشخستنی کولتوری کار و بەرهەمهێنان، حکومەت دەتوانێت بە ئاسانی ئامانجەکانی بگات و گەشەی ئابووری بەدیبهێنێت. بۆیە پێویستە خەڵک ڕۆڵی خۆیان ببینن لە گەیشتن بە ئامانجەکانی حکومەت وەک کۆمەڵگایەکی چالاک و دینامیکی.
بەگشتی هاوکاری و هەماهەنگی نێوان حکومەت و گەل زۆر گرنگە و بە جێبەجێکردنی ئەرکەکانیان هەردووکیان دەتوانن بەشداربن لە گەشەکردن و گەشەسەندنی وڵاتدا. لە کۆتاییدا بە لەبەرچاوگرتنی ڕۆڵی گرنگی خەڵک لە گەیشتن بە ئامانجە سیاسی و ئابوورییەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، پێویستە گرنگییەکی تایبەت بە چارەسەرکردنی کێشە و پێداویستییەکانیان بدرێت بە مەبەستی گەیشتن بە گەشە و گەشەسەندنی بەردەوام.
