ناتوانین بڵێین كوردستان كەوتۆتە ژێر هەڕەشەی كەم ئاوی

پشتیوان كەریم – سۆران:
لە میانەی بەشداریكردنی لە یەكێك لە پڕۆگرامەكانی رادیۆی زاری كرمانجی د. كارزان محەمەد خالید، مامۆستای زانكۆ و پسپۆڕی بایۆلۆجی تەكنەلۆژیای ژینگە، باس لە هۆكارەكانی كەمبوونەوەی ئاو، كاریگەری لەسەر تەندروستی مرۆڤ و ژینگە دەكات، هاوكات كاریگەریی و چارەسەریەكانیش دەخاتەڕوو.
لە دەستپێكی قسەكانیدا، پسپۆڕی بایۆلۆجی تەكنەلۆژیای ژینگە، دەڵێت:” ژینگە لەرووی زانستییەوە چەندین پێناسەی بۆ دەكرێت، بەڵام بەشێكی ژینگە ئەو كاریگەریانەی كە دەوروبەر دەیخاتە سەر زیندەوەران پێی دەڵێن ژینگە، ئەو شوێنەی كە زیندەوەران تێیدا دەژین زیندەوەران بەگشتی لە مرۆڤ و ئاژەڵ و زیندەوەرە ووردەكانی وەك بەكتریا و كەرووش دەگرێتەوە هەموویان گەر بوونیان هەبوو لە شوێنێكدا ئەو كاریگەریانەی كە دەوروبەر دەیخاتە سەر لە رووی ئاو و هەواو شێداری ئەو ماددە خۆراكیانە بەرجەستە بوون ئەوا پێی دەڵێن ژینگە، ژینگە زۆر لایەنی هەیە بە گشتی هەموویان بەیەكەوە هاوئاهەنگن وەك ژینگەی ئاو و هەوا و خاك، بەڵام هەموویان وەك سووڕێكن بەدوای یەكەوە دەسووڕێنەوە.
د.كارزان محەمەد خالید، مامۆستای زانكۆ، لە بارەی كەمبوونەوەی ئاو، ئاشكرای دەكات:” ئاو بە سەرچاوەی ژیان دادەنرێت، لەرووی دروستبوون و سەرەتای دۆزینەوەی ئاو ئەو كاتە بووە كە ژیان دروست بووە واتا چ كاتێك ژیان هەبووبێت لە هەر چاخێكدا بێت واتە ئاو بوونی هەبووە و فاكتەرێكی گرنگ بووە كە زیندەوەر تێیدا ژیاوە بە ملیۆنان ساڵ لەمەوبەر هەبووە، ئاو پۆلێنكراوە بۆ دوو بەش كە پێكدێت لە ئاوی سەر زەوی و ئاوی ژێر زەوی، ئەو ئاوەی سەر زەوییە هەر ئەو ئاوەیە كە لەژێر زەویدا هەڵدەقوڵێت، بەڵام بەهۆی ئەو دەرزوو چینە جیاوازانەی كە لە رووی جیۆلۆجیەوە دروست بووە وا دەكات كە ئاو بەرز ببێتەوە وەك پەستانێك سەر هەڵدەدات و دەبێتە هۆی دروستبوونی رووبار و جۆگە، دواتر دەڕژێنە ناو شوێنەكان هەندێك جاریش خۆیان لە دەریا و زەریاكان دەدەنەوە، هەروەها ئاوی ژێر زەویش بریتییە لە سامانێكی نیشتمانی نەتەوەی بۆ داهاتوویەكی نادیار، ئاوی ژێر زەوی خەزێنە و سامانێكە تا بكرێت بەكاری نەهێنین و نەی خەینە سەر زەوی تا ئاوی سەر زەوی هەبێت دەست بۆ ئاوی ژێر زەوی نەبەین، هاوكات كەمی ئاویش بەهۆی ئەوەیە كە مرۆڤ هۆكارە بۆ كەمبوونەوەی ئاو ئەمەش بەشێوەیەكی سرووشتیە، زۆر جار لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی دانیشتووان روو دەدات و زۆرجاریش بەهۆی كۆچی لەناكاوی دانیشتووان لە شوێنێك بۆ شوێنێكی تر دەگۆڕێت و هۆكارێكی دیكەش كاریگەری ژینگەی دەوروبەر لەسەری دانەنرێت وەك كەم بوونەوەی باران و جۆری ئەو بارانەی كە دەبارێت كە بارانێكی بەخوڕە یان بارانێكی ئاساییە، چونكە بارانی بەخوڕ یارمەتی دەر نییە بۆ ئەوەی خەزانەكانی ژێر زەوی پڕ ئاو ببن ئەمەش وادەكات كە داخوران رووبدات هەندێك جار لە وڵاتێك بۆ سنووری وڵاتێكی دیكە دەڕوات ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی دیاردەی كەم ئاوی و كەمبوونەوەی ئاو سەر هەڵبدات، هۆكارێكی دیكەش گۆڕانی كەش و هەوا هۆكارێكی زۆرە دیاردەیەكە بەردەوام روو دەدات لە رووی زۆری دانیشتووانەوە.
ئەو مامۆستایەی زانكۆ لە بارەی كەمی ئاو لە هەرێمی كوردستان، روونیدەكاتەوە:” بە دەرەجە یەك ناتوانین بڵێن كوردستان كەوتۆتە بەردەم هەرەشەی كەمئاوی، بەڵام كەمبوونی ئاو لە كوردستان بەستراوەتەوە بە جیۆپۆلێتیك لەرووی ئەو شوێنەی كە ئێمە تێدا دەژین، هەروەها باری سیاسی لە كوردستان لە چ قۆناغێكدایە ئەمە جێی مەترسییە نموونە سەرچاوەكانی ئاومان بەشێكی زۆریان لە كوردستان و عێراق دەڕۆن ئاوی دیجلە و فوڕات كە لە باكووری كوردستان هەڵدەقوڵێن، دەڕژێتە ناو كوردستان و لێرەش بۆ ناوچەكانی دیكەی عێراق دەڕۆن، ئێمە دەزانین ئاوی ئەو رووبارانە لەناو خاكی كوردستانی گەورە دایە لە ناوچەكانی وان هەڵ دەقوڵێن، بەڵام زۆر جار توركیا بەهی خۆی دەزانێت، هەروەها رووباری ئەلوەند كە لە خاكی ئێرانەوە هەڵدەقوڵێت زۆر جار ئاوەكەی گرتۆتەوە بەردەوامیش هەرەشەی گرتنەوەی دەكات، بەڵام بەگشتی ناتوانین بڵێین كوردستان كەوتۆتە ژێر هەڕەشەی كەمبوونەوەی ئاو، بەڵام لە هەر حاڵەتێكی سیاسیدا دەكرێت بڵێن كە مەترسی دروست دەبێت لەسەر كوردستان، هەروەها كاریگەریەكانی كەمبوونەوەی ئاو دوو لایەنن كە بۆ مرۆڤ و ژینگە دەگەڕێتەوە یەكێك لە كاریگەریەكان بڕی ئاو كەم دەكات كە كەم بوو خواست زۆر دەبێت، كە ئاو كەم بوو ئەوا ئەو ئاوەی ماوە جۆرەكەی دەگۆڕێت لە ئاوێكی باش و پەسەند دەگۆڕێت تا قۆناخێك كە شیاوی خواردنەوە نەبێت، هەروەها لە رووی كشتوكاڵیشەوە هەموویان كاریگەرن، بەڵام گرنگترین كاریگەر، كاریگەری مرۆڤە”.