سالار تەحسین دری
چۆن لە ژیانی زانستی و رۆژانەماندا خۆمان دەربخەین؟ ئەمە پرسیارێكە لەوانەیە زۆربەمان بە دوای وەڵامەكەیدا وێل و سەرگەردان بین.
بەر لە هەموو شتێك تادێت جیهان بچووك دەبێتەوە و سنوورەكان نەرمتر دەبن. بەزمانی ئەم سەردەم و چەرخە دەكرێت بڵێین هێزی نەرم لە زۆربەی دۆخەكاندا بە باشترین و كاریگەرترین جۆری هێز لە ژیانی تاكە كەسی و لەسەر ئاستی تاك و كۆمەڵگە و دامەزراوەكان و لە بوارەكانی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی و وەرزشی و براندە جیهانییەكان و …هتد دادەنرێت.
ئایا ئەم سەردەم و چەرخە، سەردەم و چەرخی هێزی نەرمە؟
بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە دەچینە لای پرۆفیسۆری ئەمریكی (جۆزێف نای) كە دامەزرێنەری بیروكەی هێزی نەرم بووە لە جیهاندا، پێی وایە چەمكی هێز بە تەنها سەرباز و هێز و سوپا نییە، بەڵكو شێوە و جۆرەكانی هێز دابەش دەكات بۆ “هێزی رەق” هێزی نەرم” هێزی زیرەك و هێزی تیژ”. بەپێی دابەشكاری فەلسەفەی ئەم پرۆفیسۆرە هەر یەك لەم شێوازانەی هێز، سروشتێكی تایبەت و ڕێكخستن و بەكارهێنانی تایبەت لەخۆ دەگرێت و زیاتر تیشك دەخاتە سەر هێزی نەرم كە هەم تێچووی كەمە و هەمیش كاریگەری زۆرە، دەرئەنجامی خێرای هەیە، سنووربڕە و، ئامانجەكانی زووتر دەپێكێت.
لە راستیدا پوختەی هێزی نەرم ئەوەیە كە بەبێ بەكارهێنانی گوشار و زەبروزەنگ بتوانیت ئەوانیتر سەرسام بكەیت بە خۆتەوە، وایان لێ بكەیت ببن بە پاشكۆ و هەوادارت.
لە دونیای ئەمڕۆدا كەم ئەكتەری ژیان و دەزگا هەیە ئەگەر براندێكی بچووكیش بێت بیر لە بەكارهێنانی هێزی نەرم نەكاتەوە.
پەیامەكەی من بەگشتی لەم سەردەمە بۆ هەموومانە لەسەر ئاستی تاك، دامەزراوە و هەر كایەكی ژیاندا، بە تایبەت بۆ ئەو كەسانەی دەیانەوێت ببن بە فیگەری نێو كۆمەڵگە و لە هەڵبژادنەكاندا خۆیان دەپالێون و تەنیا لەكاتی هەڵبژاردن بیر لە هێزی نەرم دەكەنەوە و دێنە نێو جەماوەر، نەك بە درێژایی تەمەنیان و لەكاتی بەجێهێنانی ئەركەكەیان و ئەو رۆڵەی كە لەناو دەزگاكاندا دەیبینن بەتایبەت دەزگایەكی گەورە و كاریگەری وەك یاسادانان كە رۆڵی نوێنەرایەتی دەگێڕێت و دەبێت بە نوێنەری گەل. یان كۆنگرەی پارتە سیاسییەكان كە دەبن بە نوێنەری بەشێك لە ئەندامانی پارت بۆ داڕشتنی ستڕاتیژ و دیدگای تازەی پارتی سیاسی.
راستە هەڵبژاردن (الفن و التكنیك و التنسیقە).. بەڵام خۆشەویستی نێو خەڵك و جەماوەر و هێزی نەرم.. ئەتەكێت و هونەری گەڕەكە و پێویستی بە بانگەشەی زۆریش نییە.
باشترین نموونە بۆ ئەو كەسانەی لە هەڵبژاردنی كۆنفڕانس بۆ كۆنگرەی ١٤ی پارتی دیموكراتی كوردستان لەو ماوەیە خۆیان پاڵاوتووە و لە ئێستادا خەریكی بانگەشەن لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان خۆیان دەكەنە پاڵەوان، ئەگەر پێشتر هێزی نەرمیان لە كار و كردەوەكانیاندا رەنگدانەوەی هەبووایە، ئێستا خاوەن هەژموون و سەنگ دەبوون و لەناو جەماوەریش خۆشەویست دەبوون، بەڵام ئەگەر هێزی نەرمی رەنگدانەوەی نەبووبێت لە رابردوویاندا لە ئێستادا بە پێگەی كارگێڕی خۆی و پارە و سامان و شتی دیكە هێزی رەق بەكاربهێنێت ئەوا دەستكەوتێكی ئەوتۆی نابێت و بەچەند رۆژێك خۆشەویست نابێت و سەركەتوو نابێت لە هەڵبژاردنەكاندا و ناگاتە ئامانج و مەرجیش نییە هەموو ئەوانەی سەركەتوونابن خۆشەویست نەبن.
بەڵام گرنگە ئەوانەی لە ژیانی رۆژانەدا پشت بەخوا دەبەستن و كار و كردەوەكانیان لە پێناو خوادا دەكەن و هێزی نەرم بەكاردێنن و رێچكەی راست و دروستی ژیانیان گرتووە دوور لە بابەتی تر و پێگەی جەماوەریان باشە و بەهێزە و خۆشەویستی نێو خەڵكن و لە پێناو مرۆڤایەتی كار دەكەن و بۆ مرۆڤایەتی دەژین، دەچنە نێو دڵی خەڵك و لەكاتی هەڵبژاردن پێویستی بە بانگەشە زۆر و خۆدەرخستن نییە، بەڵكو كردەوەكانیان گەواهیدەرن بۆ رابردوویان و ئاسانتر دەتوانن ئەكتەرە ڕكابەرەكانی خۆیان كۆنترۆل بكەن.
هاوكات مەبەستی من ئەوە نییە كە ئەوانەی لە هەڵبژاردن دەردەچن هەموویان خۆشەویست و قبوڵكراون و ئەوانەی دەرنەچوون خۆشەویست نین یان كاری باشیان نەكردووە، بەڵكو كۆمەڵگەی ئێمە هێشتا ماویەتی لەسەر بنەمای خزمەت و پاكی و دڵسۆزی و باوەربوون بە بڕوانامە و توانای بەرز دەنگ بدات تا ئێستا خزم خزمێنە و نزیكایەتی زاڵە، بەڵام بەكارهێنانی هێزی نەرم لە ژیاندا و ژیانكردن لەڕێگەی هێزی نەرم زیاتر نزیكمان دەكاتەوە لە سەركەوتن و گەیشتن بە ئامانج چونكە ئێستا سەردەمی هێزی نەرمە.
