كێشە و ناكۆكییە ناوخۆیەكانی هەندێك حیزب هاووڵاتییانی ماندوو كردووە

زاری كرمانجی – سۆران:

چاودێرانی سیاسی، بایكۆتكردنی حكوومەت لەلایەن بەشێك لە لایەنەكان وەك ململانێی سیاسیی، بە كاریگەری خراپ ناودەبەن. دەشڵێن، یەكێتی بەهۆی ململانێی سیاسییەوە راست و چەپی خۆی لێ وون بووە و بەرژەوەندی تایبەتی بە پێش بەرژەوەندی گشتی خستووە.
هوشیار شكاك خورشید، چاودێری سیاسی، بە زاری كرمانجی گوت: شتێكی نۆرماڵە لایەنە سیاسییەكانی كوردستان ململانێی سیاسی ئەنجام بدەن، تەنانەت دەكرێت بیروباوەڕ و ئەدا و بەرنامەی جیاوازیان هەبێت، بەڵام نابێت ئەو ململانێیە سیاسی و ناوخۆیەی هەر حیزبێك رەنگدانەوەی نەرێنی لەسەر حكوومەتی هەرێمی كوردستان هەبێت، لە بەر ئەوەی حكوومەتی هەرێم هی تەواوی خەڵكی كوردستانە بەبێ جیاوازی، ناكرێت هەر كاتێك بارۆدوخێكی ناسەقامگیر بەرۆكی لایەنێك و حیزبێك بگرێت لە حكوومەت بكێشنەوە، تا حكوومەتی هەرێم پێ لاواز و كەم بەها بكەن”.
دەشڵێت: یەكێتی هەمیشە حكوومەتی هەرێمی كوردستانی بەهی پارتی زانیووە، هەموو كات خۆیان لە بەرامبەر حكوومەت بێ بەری كردووە، هیچ كات هەستی بە بەرپرسیارێتی نەكردووە، بەردەوام سەنگەریان گرتووە دژی ئەم حكوومەتە، كەچی لە داهات و خێرو بێری ئەم كوردستانە شەریكن، یەكێتی هەمیشە كلتووریان ئەوە بووە لە سەركەوتنەكانی حكوومەت خۆیان بە هاوبەش بزانن، لە شكستەكانیش خۆیان بێبەری بكەن، ئەوەی لە ماوەی رابردوو كردییان لە قۆرغكردنی سنوورەكانی سلێمانی بۆ گیرفانی خۆیان، بردنی پارەی بانكەكانی سنووری سلێمانی بۆ خۆیان، دوژمنیش هەر ئەو جۆرە كارانە دەكات بۆ لاواز كردن و لە ناوبردنی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، یەكێتی بیر لەوە ناكاتەوە خەڵكی هەرێمی كوردستان چاویان لە حكوومەتە لە رووی مووچە و ئاوەدانی و خزمەتگۆزاریەوە، هەر بارودوخێكی حكوومەت راستەوخۆ كاریگەری دەبێت لەسەر گۆزەرانی خەڵك، بەمەش دەریان خست ئەوان هەمیشە بەرژەوەندی شەخسی و تایبەتی بە پێش بەرژەوەندی گشتی دەخەن.
هیوا سابیر، مامۆستا و چالاكوانی كۆمەڵی مەدەنی لە سۆران، بە زاری كرمانجی راگەیاند: ئەگەر بەرژەوەندی وەڵات لەبەرچاو بگرین، بایكۆتكردن ئەوەمان نیشان دەدات كە خۆمان دوژمن و ناحەزی خۆمانین، ئەمەش بەوەی چەند لایەن و حیزبێك هێندەی خراپ مماڕەسەی بەرژەوەندییە سیاسییەكانیان دەكەن، تەنانەت لایەنگرانی خۆشیان تووشی كێشەیان كردووە، ئەمەش لە ئەنجامی ململانێیەكانیان دەرهەق بە حكوومەت و نیشتمانەكەمان وەك ئەوەی رۆژ لە نێو دەزگایەكانی دەوڵەت و شەو لە دژی حكوومەت، ئیتر لێرەوە تێدەگەین كە ئەم لایەنانە چەمك و تێگەیشتنیان بۆ حیزب و حكوومەت تێكەڵ كردووە، ئەمەش كارەساتە، هەڵبەت حكوومەت بریتییە لە كارگێڕییەكی سیاسی بۆ بەرژەوندی گشتی لە نیشتماندا، هەر بۆیە هەندێك كات دەكرێت لایەنەكان لەناوخۆیان رقیان هەبێت و دژ بەیەك بن، بەڵام مافی ئەوەیان نییە رقیان لە حكوومەت و نیشتمان بێتەوە دەرئەنجام ئەم هەڵوێستانەش باش نابێت هەر لەبەر ئەوەیە كە ململانێیەكان دژ حكوومەت دەبێت كە گوایە تۆڵە لە حكوومەت دەكەنەوە كە بەشێوەیەك وا نیشان دەدەن حكوومەت تەنیا هی حیزبە و لەم كارەشدا تەنیا نیشتمان خەسارەت دەبێت و دەبێتە هۆكارێك كە كلتووری خاوەندارێتی و موڵكی گشتی لای هەموومان ون بێت”.
ئەو چالاكوانە زیاتر دەشڵێ: ئەو حیزبەی تۆڵە لە حكوومەت دەكاتەوە و بایكۆتی دەكات بەوەی كە خراپیمان هەیە، بە شایەنی نابینم حكوومەتێكی باشتری شایەن بێت، چونكە پێشكەوتن و بەرەوپێشچوونمان بەوە پێوانە ناكرێ، كە ئێمە تا چەند باخچەی ماڵەكانمان پاكژن، بەڵكو بەوە پێوانە دەكرێ و دەردەكەوێ تاچەند دوای حەسانەوە و دانیشتن پاكژیی باخچە گشتییەكان دەپارێزین.
كاروان جەلال بەگ، چاودێری سیاسی، بۆ زاری كرمانجی دەڵێت: دوای بەهاری ساڵی 1991 هەرێمی كوردستان بڕیارێكی قورس و زەحمەتیدا، بە پەیڕەوكردنی سیستمی دیموكراسی، لەبەرئەوەی ناوچەكە و دراوسێیانی هەرێم، ئەو كات نامۆ بوون بە دیموكراسیەت!پارتی و یەكێتی وەكو دوو هێزی سەرەكی لە هەرێمی كوردستان، لە سەرەتای ئەزموونی هەرێمی كوردستان تا ئێستا، بەشێوەی تەوافق دەستەڵاتیان هەبووە، لەگەڵ ئەوەی لە هەموو قۆناغەكان پارتی هێزی زیاتر و لە هەموو هەڵبژاردنێك ژمارەی كورسی زۆر لە یەكێتی زیاتر بووە، بەڵام لەپێناو بەرژەوەندییە باڵاكانی خەڵكی كوردستان سازشی لەسەر زۆر لە مافەكان و ئیستحقاقی هەڵبژاردنی خۆی كردووە.
ئەو چاودێرە، روونیشیكردەوە: كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، درێژەپێدەری كارنامەی كابینەكانی پێش خۆیەتی و بەكۆمەڵێك بەرنامەی تۆكمە ئامانجیەتی گۆڕانكاری ڕیشەیی لە تەواوی سێكتەرەكان بكات، لێ هەر زوو یەكێتی لە رێككەوتنەكە پاشگەز بووەوە و پشتی لە كابینەكە كرد، لەجیاتی ئەوەی هەوڵبدەن كێشە و ناكۆكیەكان بەشێوەی گفتوگۆ و دانوستان چارەسەر بكەن، لەسەرێك بەشداری حكوومەت و لەسەرێك هاوشێوەی ئۆپۆزسیۆن دژایەتی حكوومەت دەكات، ئەمەش پێچەوانەی هەموو پرەنسیپە سیاسی و یاسایی و ئەخلاقیەكانە، ئەمەش كاریگەری لەسەر پرۆسەی سیاسی و دەوڵەتداری لە كوردستان هەبووە، بۆیە پێویستە هەموو خەڵكی كوردستان ئاگاداربن پارتی بۆ سازان سازشی لەسەر زۆر مافی خۆی كردووە، كەچی یەكێتی هەر ڕۆژە و بیانوێك دەدۆزێتەوە بۆ ڕاكردن لە بەرپرسیاریەتی و شاردنەوەی كێماسیەكانی زۆنی سەوز و كێشە ناوخۆییەكانی.
ئاشكراشی كرد: یەكێك لە بنەماكانی دیموكراسیەت هەڵبژاردنە، كە تێدا خەڵك پاداشت و سزای پارتە سیاسییەكان دەداتەوە، بۆیە پارتی وەكو گەورەترین پارتی سیاسی هەرێمی كوردستان هەموو هەوڵێك دەدات بۆ ئەوەی خەڵك بەشداربن لە پرۆسەی سیاسی و هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت، وەلێ دیسان سەرەڕای بڕینی هەموو بیانووەكانی یەكێتی تا هەنوكە ئامادەنییە بۆ هەڵبژاردن و گەر بشتوانێ بەردەوام دەبێت لە ڕێگری كردنی، لەبەرئەوەی ئەنجامەكەی لای روون و ئاشكرایە.
فەیسەل سادق، لێكۆلەری دكتۆرا لە یاسای گشتی، بە زاری كرمانجی راگەیاند، ململانێی پارت و هێز و بزاوتە سیاسییەكانی كۆمەڵگە كاتێك لە چوارچێوەی بنەما دەستووری و یاساییەكان بێت بە حاڵەتێكی ئاسایی و تەندروست دادەنرێت، چونكە دەرئەنجام بە قازانج و بەرەژەوەندی گشتی تەواو دەبێت، بەوەی پێوەری زیندوویەتی هەر كۆمەڵگەیەك بەڕادەی جمووجۆلە سیاسییە ئاساییەكان و گفتوگۆ و فیكری و بزاوتە ڕۆشنبیریەكەی دەپێورێت .
ئەو لێكۆلەرە، لە درێژەی قسەكانیدا گوتیشی: ئاشكرایە بابەتی حوكمڕانی لە رێگای دەستەڵاتە سەرەكییەكان و دامەزراوە كارگێڕییەكانەوە دەبێت، بەڵام لەهەمان كات ئەو دەستەڵات و دامەزراوانەش لەژێر كاریگەری سیاسیی دان، لەم ڕوانگەیەشەوە زۆرجار پەیوەندی دەستەڵات – حكوومەت، لەگەڵ هەندێك لە هێزە سیاسییەكان دژ یەك دەبن یان پەیوەندی نێوان پارت و هێزە سیاسییەكان رەنگدانەوە سلبی لەسەر ئەدای حكوومەت دروست دەكەن، جاری واش هەیە حكوومەت دەبێتە خاڵی ململانێ لەم حاڵەتەشدا بەرژەوەندی گشتی خەڵك مەترسی دەكەوێتە سەر بەهۆی ئەوەی بەرژەوەندی حیزبی جێگای بەرژەوەندی گشتی دەگرێتەوە.
فەیسەل سادق، لێكۆلەری دكتۆرا لە یاسای گشتی، دەشڵێت: سەنگی مەحەكی ڕاگرتنی بەرژەوەندی گشتی بوونی دەستوورە، چونكە بەبوونی دەستوور ماف و ئازادیە گشتییەكان پارێزراو دەبن بەپێچەوانەوەش گرەنتی پارێزراوی بەرژەوەندی گشتی ئەستەم دەبێت كاتێك ململانێ سیاسییەكان لە ئاستێك دەبن هەر لایەك بەدوای ئەجندای خۆیەوە بێت، ئەوەی لە كوردستان و تەنانەت عێراقیش دەگوزەرێت بەداخەوە بە ئاراستەی بەكارهێنانی كێبڕكێی حیزبی بۆ دەستكەوتی حیزبی بەكاردەهێنرێت و زۆر بەڕاشكاوی دەبینرێت.
فەیسەل سادق، ئەوەش دەخاتەڕوو: حیزبی سیاسی هەیە هیچ باكی بە كاری حكوومەتەوە نییە لەكاتێك خۆی بەشێكە لە حكوومەت، خۆی لە تەواوی بەرپرسیاریەتەكان دەدزێتەوە تاكە ئامانجیشی كاركردنە بۆ دەستكەوتی حیزبی ئەمەش شكی تێدا نییە كاریگەری زۆر نەرێنی كردۆتە سەر ئەدای حكوومەت و گرتنەبەری رێكارە گونجاوەكان بۆ گەیاندنی زۆرترین خزمەت بە هاووڵاتییان، ئەمە لە كاتێكدایە بەرژەوەندی هاووڵاتییان، بەرژەوەندی گشتییە”.