گەنجانی ئیدارەی سۆران: كافتریا و گازینۆكان شوێنیان بە سەنتەر و رێكخراوە رۆشنبیری و هونەرییەكان لەق كردووە

مەهدی محەممەد – زاری كرمانجی :

بەشێك لە گەنجان پێیان وایە لە غیابی نەبوونی سەنتەر و ڕێكخراوە ڕۆشنبیری و هونەرییەكان، كافتریا و گازینۆییەكان پڕ لە گەنج بوونە، ئەوان ترسیان هەیە ئەو ڕەوشە بەردەوام بێت و لە داهاتوودا لە ڕووی ڕۆشنبیری و هۆشیارییەوە گەنجان دوا بكەون و هیچ بەرنامە و پلانێكیان نەبێت بۆ ژیان و ئایندەی نیشتمانەكەیان، بۆیە داواكارن لە حكوومەتی هەرێمی كوردستان ڕێگە چارەیەك بدۆزێتەوە بۆ دەربازكردنی گەنجان لەو بارودۆخەی تێی كەوتوون.
گەنجێك دەڵێ: “خەم ساردی لایەنی پەیوەندیدار و نا چالاك بوونی سەنتەرە ڕۆشنبیری و هونەرییەكان وای كردووە گازینۆ و كافتریاكان پڕ لە گەنج ببن”.
یەكێكی تر دەڵێ: “بەداخەوە بیركردنەوە و عەقڵیەتی هەندێك لە گەنجان، ئەوانەی بەرەو ئاقارێكی خراپ ڕاپێچ كردووە و گیرۆدەی دونیای كات بەسەربردن بوونە و خۆیان ون كردووە و هیچ شتێكیان بەلاوە گرنگ نەماوە”،
كامەران مەحموود باس لەوە دەكات كاتێك خوێندنەوە و ڕۆشنبیربوون و هۆشیاری هیچ بەهایەكی نەما لای گەنجان، گازینۆ و كافتریا دەبێتە ماڵی دووەمی ئەوان، بۆیە دەڵێ: “60 % ئەو گەنجانەی ڕوو لە كافتریا و گازینۆیەكان دەكەن باوەڕییان بە ڕۆشنبیربوون و هۆشیاری نییە و بەشەكەی تریشی بێ كاری ناچاری كردووە، بەداخەوە ئەو جۆرە بیركردنەوە و عەقڵیەتە ئەوانی بەرەو ئاقارێكی خراپ بردووە و ئەگەر بەزوویی خۆیان دەرباز نەكەن، بەیەكجاری ون دەبن و لە داهاتوودا نەك كۆمەڵگە و نیشتمان، بەڵكوو خۆشیان ناناسنەوە.”
ڕەوەز قادر دەڵێ: “ئەوە خەم ساردی لایەنی پەیوەندیدار و سەنتەرە ڕۆشنبیریی و هونەرییەكان و ڕێكخراوەكانی تایبەت بە گەنجانە، وایان كردووە كافتریاكان جمەیان بێت لە گەنجان، بە دڵنیایەوە ئەگەر سەنتەر و ڕێكخراوەكان چالاكی بەردەوامیان هەبێت، بەشی زۆری گەنجان ڕوو لەوان دەكەن و ناچنە شوێنێك كە هیچیان پێ نابەخشێت،”
ڕەوەز داواكارە لە حكومەتی هەرێمی كوردستان سنوورێك لەبەردەم زۆری كافتریا و گازینۆكان دابنێت و لە بەرامبەردا چاوی زیاتری لەسەر سەنتەرە ڕۆشنبیریی و هونەرییەكان بێت و دەڵێ: “ئەگەر گەنجێكی ڕۆشنبیر و هۆشیار و دڵسۆز بە خاك و نیشتمانمان بوێت، دەبێت دەرگای زۆر لە كافتریا و گازینۆكان دابخرێت و لەبەرامبەردا دەرگا داخراوەكانی سەنتەرە ڕۆشنبیری و هونەرییەكان بكرێتەوە، ئەمەش تەنیا بە حكومەت دەكرێت، بۆیە چاوەڕوانی ئەو هیممەتە دەكەین، تا لەوە زیاتر گەنجان ئاڵوودەی شتە نا تەندروست و بێ كەڵكەكان نەبن.”
ساكار ئیسماعیل بە پێكەنینەوە دەڵێ: “باشبوو كافتریای تایبەت بە كچان نەبوو، ئەگینا ئێمەش وەكوو كوڕان خۆمان ون دەكرد،” درێژە بە قسەكانی دەدات و دەڵێ: “لە هەموو دونیا كافتریا و گازینۆ و كافی هەیە، بەڵام باوەڕ ناكەم هیچیان وەكوو ئەوەی ئێرە بێت، لەوێ بۆ پشوو و خوێندنەوە و دانیشتن و گفتوگۆی هاوڕێیانەیە، بەڵام لێرە بۆ خۆ خنكاندن و یەكترشكاندن و ئەو جۆرە شتانەیە، بۆیە جگە لە زیان گەیاندن بە تەندروستی و ناوبانگی گەنجان، باوەڕ ناكەم ئەو شوێنانە هیچ سوودێكیان هەبێت.”
بەشێك لە گەنجان گلەیی لە خەم ساردی و نەبوونی چالاكی سەنتەرەكانی ڕۆشنبیری دەكەن لە دەڤەرەكە،
بەختیار سەباح سەرۆكی سەنتەری ڕۆشنبیری ڕواندز سەرەتا باس لە كێشەكانی بەردەم گەنجان دەكات لە كۆمەڵگەی كوردەواری و دەڵێت: “كێشەی گەنج بووەتە یەكێك لە كێشە دیار و بەرچاوەكانی كۆمەڵگەی كوردی، بە تایبەت لەم چەند ساڵەی دوایی قسەوباسی زۆری لەبارەیەوە دەكرێت و ڕۆژ بە ڕۆژ زەقتر و ئاڵۆزتر دەبێت. ئەمە كێشەیەكی گشتگیرە بۆ گەنجان و پێویستی بە توێژینەوە و ڕێگە چارەی زانستی هەیە، لەلایەن دەزگا ئەكادیمییەكانی حكومەتی هەرێم،”
بەختیار پێی وایە بێكاری و نەبوونی پرۆژەكانی كاركردن بۆ گەنجان و خراپی بار و گوزەران، نەبوونی توانای دارایی بۆ ژیانی هاوسەرگیری، بیركردنەوە و تێگەیشتنی گەنجی بەرەو ئاقارێكی خراپ بردووە و وای كردووە بەشێك لە گەنجان نیشتمانی خۆیان جێ بهێڵن و بەشێكی تریشی كات لە كافتریا و نێرگەلەكێشان و بەكارهێنانی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بەسەر ببەن و دەڵێت:”كارەساتێكی گەورە ڕووبەڕووی گەنجی ئێمە بووەتەوە، پێویستی بە شۆڕشێكی چاكسازی كۆمەڵایەتیی هەیە.”
ئەوەش دەڵێ: “لێرە ئەوەندەی گەنج ئالوودە بووە، بە كافتریا و نێرگەلەكێشان و بەكارهێنانی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، ئەوەندە سەرقاڵی خوێندنەوەی كتێب و خۆ پێگەیاندن نییە، ئەوەندەی داواكاری گەنجان لەسەر كردنەوەی كافتریا و چایخانەو كافی هەیە، زۆر بە كەمی لە خەمی كردنەوەی پرۆژەیەكی گەنجان دایە، بەلایەوە گرنگ نییە سەنتەرێكی گەنجان بكرێتەوە، یاخود ڕێكخراوێكی لاوان هەبێت،”
سەرۆكی سەنتەری ڕۆشنبیری ڕواندز باس لە دوو هۆكار دەكات كە وایكردووە گەنجان ڕوو لە كافتریاكان بكەن و سەنتەرە ڕۆشنبیریی و هونەرییەكان و ڕێكخراوەكانی گەنجان و لاوانیش دەرگا داخراو و بێ چالاكی بن: “یەكەمیان سەنتەر و ڕێكخراوەكانی گەنجان و لاوان بێ ئومێد كراون و هیچ پاڵپشتییەكی ماددی و مەعنەوییان نییە، هەروەها پرۆژە ڕۆشنبیریی و هونەرییەكانی ڕێكخراوەكانی مەدەنی پشتگیریی ناكرێن، لەلایەن بەرپرسانی ئیداری و حزبی جیاوازیی لە نێوان ڕێكخراوەكانی مەدەنی دەكرێت، لەسەر بنەمای كاركردن و پرۆژە پشتگیریی ناكرێن و ڕێگریی كراوە لە پشتگیریكردنی پرۆژەی گەنجان، بۆیە ناتوانن لە ئاست جێبەجێكردنی پرۆژەكانی گەنجان بن و ببنە ئەو ماڵە گەورەیە، كە گەنج خەونەكانی خۆی تێدا ببینێتەوە. ڕێكخراوێكی مەدەنی، بێ شوێن و بێ پاڵپشتی ماددی و مەعنەوی، چۆن دەتوانێت ببێتە جێی متمانە و ئومێدی گەنج ؟ لەبەر ئەوەشە كافتریا و (كافی ) یەكان، بوونەتە ماڵی دووەمی گەنجان. هۆكاری دووەم، پەیوەندی بە نا هۆشیاریی و نا تێگەیشتنی خودی گەنجەوە هەیە، بۆ هەندێك لەو بابەتانەی كە پەیوەست بە ژیان و كەسایەتی خۆیەتی، هیچ بەرنامە و پلانی بۆ داهاتوو نییە، ئامادەیی تێدا نییە، بەشداری چالاكییە ڕۆشنبیریی و هونەرییەكان بكات، حەز ناكات لە وۆركشۆپێكی گەنجان بەشدار بێت، ئیرادەی لاوازە و ناتوانێت خۆی دروست بكات. بەڵام ئامادەیی تێدایە تا نیوە شەو لە كافتریایەك بمێنێتەوە.”
حەیدەر خالد سەرۆكی سەنتەری ڕۆشنبیری سۆران باس لەوە دەكات كە لە ئێستادا بێ چالاكی و بێ بارەگان و دەڵێ:”بەهۆی قەیرانی دارایی مینحەی تەواوی سەنتەرەكان ڕاگیراوە، بۆیە لە ئێستادا نە بارەگای سەنتەرمان هەیە و نە چالاكی،”
حەیدەر باس لەوەش دەكات سەرەڕای ڕاگرتنی مینحەیان، چالاكییان لەسەر ئەركی خۆیان و بە هەماهەنگی لەگەڵ ڕێكخراوە خێرخوازییەكان ئەنجام داوە و دەڵێ: “پێشتر چەند چالاكییەكمان لەسەر ئەركی خۆمان و ڕێكخراوە خێرخوازییەكان ئەنجام داوە، بەڵام ئەگەر ئەو ڕەوشە بەردەوام بێت و مینحە نەبێت و حكومەت هاوكاریمان نەكات, ناتوانین بەردەوام ببین،”
سەرۆكی سەنتەری ڕۆشنبیری سۆران داواكارە لە حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاوڕێك لە سەنتەر و ڕێكخراوەكان بداتەوە و دەڵێ:”هیوادارم حكومەت ئاوڕێك لە سەنتەر و ڕێكخراوەكان بداتەوە، بۆ ئەوەی هەر نەبێت بگەڕێنەوە سەردەمی پێش قەیرانەكان و بەردەوام بین لە خزمەتكردن بە ڕۆشنبیران و گەنجان و لاوانی دەڤەرەكەمان.”